ҚУРЪОН НУР ВА РАҲНАМОИ БЕҲТАРИНҲО
ҚУРЪОН НУР ВА РАҲНАМОИ БЕҲТАРИНҲО
ТАВАҚҚУФ ВА АНДЕША: АЗ ГАРМИИ МАККА ТО НУРИ РИСОЛАТ
Featured

ТАВАҚҚУФ ВА АНДЕША: АЗ ГАРМИИ МАККА ТО НУРИ РИСОЛАТ

АЗ ГАРМИИ МАККА ТО НУРИ РИСОЛАТ

Як таваққуфи тафаккурӣ барои умракунанда: зиндагии Расули Аллоҳ ﷺ ба мо дар бораи сабр, тафаккур ва бар дӯш гирифтани амонат чӣ меомӯзонад?

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على سيدنا محمد، وعلى آله وصحبه أجمعين.

 

Муқаддима

Эй бародарони гиромӣ!

Мо имрӯз дар Маккаи Мукаррама ҳастем. Дар ҳамин рӯзҳои охири моҳи сентябр, бо вуҷуди гузаштани қисми зиёди фасли гармо, ҳанӯз ҳам гармии ҳаворо эҳсос мекунем. Ҳангоми берун баромадан аз меҳмонхона, роҳ рафтан дар кӯчаҳо, интизор шудан ва анҷом додани маносики умра инсон гармиро бо тамоми вуҷудаш эҳсос мекунад.

Аммо биёед имрӯз як лаҳза таваққуф кунем ва аз худ бипурсем: Расули Аллоҳ ﷺ дар ҳамин сарзамин чӣ гуна зиндагӣ мекард?

Ин савол танҳо барои донистани таърих нест. Ин савол барои бедор кардани дил аст.

Мо имрӯз ба Макка меоем ва атрофи худро мебинем: роҳҳои мумфарш, мошинҳои муосир, нақлиёти осон, биноҳои баланд, меҳмонхонаҳои муҷаҳҳаз, марказҳои хизматрасонӣ, оби дастрас ва тамоми имкониятҳое, ки зиндагии инсонро нисбат ба гузашта хеле осон кардаанд. Аммо вақте ба кӯҳҳо, сангҳо ва табиати хоси ин сарзамин нигоҳ мекунем, бояд ба ёд оварем, ки ин ҳамон сарзаминест, ки Расули Аллоҳ ﷺ солҳои зиёди ҳаёти худро дар он гузаронд.

Дар он замон на мошинҳои кондитсионердор буданд, на воситаҳои муосири нақлиёт, на роҳҳои имрӯза ва на он имкониятҳои фаровоне, ки имрӯз дар ихтиёри мо қарор доранд. Бо вуҷуди ин, дар ҳамин муҳит инсонеро мебинем, ки бузургтарин рисолати инсониро бар дӯш гирифт ва умматеро тарбия намуд, ки баъд аз ӯ ҷаҳонро бо нури тавҳид, илм, ахлоқ ва адолат рӯшан кард.

Расули Аллоҳ ﷺ дар чунин шароит чӣ гуна зиндагӣ мекард?

Расули Аллоҳ ﷺ танҳо як ибодаткунанда набуд. Ӯ ҳамсар буд, падар буд, дӯст буд, ҳамсоя буд, муаллим буд, мураббӣ буд, роҳнамо буд, раҳбар буд ва бо мардум зиндагӣ мекард. Ӯ масъалаҳои хонаводагӣ дошт, бо мардум муомила мекард, ба саволҳои онҳо ҷавоб медод, беморонро аёдат мекард, мушкилоти ҷомеаро ҳал мекард ва дар айни замон рисолати бузурги даъват ба сӯи Аллоҳро бар дӯш дошт.

Ӯ бо мухолифат рӯ ба рӯ шуд. Масхара шунид. Озору азият дид. Муҳосира ва тангдастиро таҷриба кард. Аз наздикони худ ҷудо шуд. Бо вуҷуди ин, ӯ рисолати худро тарк накард.

Пас мо бояд аз худ бипурсем:

Ӯ дар чунин шароит чӣ гуна фикр мекард? Чӣ гуна нақша мекашид? Чӣ гуна одамонро тарбия мекард? Чӣ гуна илм меомӯхт ва меомӯзонд? Чӣ гуна оилаашро идора мекард ва ҳамзамон як уммати бузургро тарбия менамуд?

Ин ҷо як дарси бузург барои мост.

Оё инсон барои фикр кардан ҳатман ба шароити комил ниёз дорад?

Мо баъзан чунин фикр мекунем, ки барои хондан, омӯхтан, фикр кардан ва кор кардани ҷиддӣ бояд шароити комил дошта бошем.

Мегӯем: «Агар хонаи хубтар дошта бошам, бештар мехонам». Ё мегӯем: «Агар муҳити корӣ беҳтар шавад, бештар фаъолият мекунам». Баъзан мегӯем: «Агар мушкилоти зиндагиям кам шавад, Қуръонро бештар меомӯзам». Баъзан низ мегӯем: «Агар вақти бештар пайдо кунам, барои фарзандонам вақт ҷудо мекунам».

Аммо зиндагии Расули Аллоҳ ﷺ ба мо чизи дигареро меомӯзонад:

«Барои иҷрои рисолат шароити комил шарт нест.»

Ин маънои онро надорад, ки инсон бояд аз имкониятҳо истифода накунад. Не. Ислом моро ба тарки неъмат ва азоб додани худ даъват намекунад.

Мақсад ин аст, ки набудани роҳати комил набояд баҳонаи тарк кардани масъулият гардад.

Баъзан инсон қувваи воқеии худро танҳо вақте мешиносад, ки зиндагӣ бар ӯ фишор меорад.

Неъматҳо душмани инсон нестанд; ғофил шудан аз онҳо мушкил аст

Ислом истифода аз неъматҳоро манъ накардааст. Расули Аллоҳ ﷺ аз об истифода мекард, соя меҷуст, хӯрок мехӯрд, либос мепӯшид ва бо шароити воқеии зиндагӣ муносибат мекард.

Пас масъала ин нест, ки инсон роҳат дошта бошад ё надошта бошад.

Масъала ин аст:

«Вақте Аллоҳ ба мо роҳат ва имконият медиҳад, мо аз он барои чӣ истифода мекунем?»

Агар Аллоҳ ба ту вақт дод, онро барои чӣ сарф мекунӣ?

Агар ба ту мол дод, онро барои чӣ истифода мебарӣ?

Агар ба ту саломатӣ дод, онро дар чӣ масраф мекунӣ?

Агар ба ту дониш дод, онро ба кӣ меомӯзонӣ?

Агар ба ту фарзанд дод, чӣ гуна ӯро тарбия мекунӣ?

Агар ба ту қудрати фикр кардан дод, дар бораи чӣ фикр мекунӣ?

Инҳо саволҳое мебошанд, ки бояд инсонро бедор кунанд.

 

Мадинаи Мунаввара: вақте ба роҳати имрӯз нигоҳ мекунем

Ҳангоме ки аз Макка ба Мадинаи Мунаввара меравем, бояд ба як чизи дигар низ таваҷҷуҳ кунем.

Имрӯз дар атрофи Масҷиди Набавӣ ﷺ инсон воситаҳои зиёди роҳатро мебинад: саҳнҳои васеъ, соябонҳои бузург, вентиляторҳо, системаҳои хунуккунанда, пошидани қатраҳои об дар баъзе ҷойҳо, оби хунук, роҳҳои осон барои ҳаракат, нақлиёти муосир, меҳмонхонаҳо ва манзилҳои муҷаҳҳаз, инчунин имкониятҳои гуногуни хизматрасонӣ барои зиёраткунандагон.

Ҳамаи инҳо неъматҳои Аллоҳанд ва мо бояд барои онҳо Ӯро шукр кунем.

Аммо ҳамин ҷо як фикри дигар бояд ба сари инсон биёяд:

Ин макон дар замони Расули Аллоҳ ﷺ чӣ гуна буд?

Дар ҳамин замин Паёмбар ﷺ зиндагӣ кард.

Дар ҳамин ҷо масҷидашро бино намуд.

Дар ҳамин ҷо саҳобаҳоро таълим дод.

Дар ҳамин ҷо ҷомеаи исломиро тарбия кард.

Ва дар ҳамин ҷо насли аввалини уммат ба вуҷуд омад.

Имрӯз мо ба Масҷиди Набавӣ ﷺ меоем, дар ҷойҳои салқин меистем, оби хунук менӯшем, дар соя роҳ меравем ва ба воситаҳои муосир такя мекунем. Аммо саҳобаҳо дар шароити дигар зиндагӣ мекарданд.

Пас савол ин нест, ки: «Онҳо чӣ қадар душворӣ доштанд?»

Саволи муҳимтар ин аст: ««Онҳо бо он шароит чӣ карданд?»»

 

Аз шароити сахт то сохтани як уммат

Ин яке аз бузургтарин нуқтаҳои тафаккур аст.

Муҳити зиндагӣ метавонад ба инсон таъсир расонад, аммо муҳити зиндагӣ набояд тақдири маънавии инсонро муайян кунад. Мо имрӯз метавонем ба баҳонаи гармӣ, хастагӣ, кор, оила, мушкилоти иқтисодӣ, серкорӣ ва садҳо сабаби дигар масъулиятҳои худро ба таъхир гузорем.

Аммо саҳобаҳо дар шароити хеле душвор зиндагӣ мекарданд ва ҳамзамон: илм меомӯхтанд, Қуръон меомӯхтанд, ҳадис мешуниданд, аз Расули Аллоҳ ﷺ савол мекарданддар масҷид ҳозир мешуданд, дар ҷомеа фаъолият мекарданд, кор мекарданд, оила барпо мекарданд, фарзанд тарбия мекарданд, ба дигарон таълим медоданд ва дар роҳи Аллоҳ масъулият мебардоштанд.

Пас мушкил ҳамеша дар камии имкониятҳо нест.

Баъзан мушкил дар он аст, ки имконият зиёд шудааст, вале ҳаммат кам шудааст.

 

Ба Асҳоби Суффа назар кун

Дар Мадина гурӯҳе аз саҳоба буданд, ки онҳоро Асҳоби Суффа меномиданд. Онҳо аз ҷумлаи саҳобаҳои ниёзманд буданд ва дар Суффаи масҷиди Паёмбар ﷺ ҷой мегирифтанд.

Абӯҳурайра رضي الله عنه мегӯяд: ««رَأَيْتُ سَبْعِينَ مِنْ أَصْحَابِ الصُّفَّةِ، مَا مِنْهُمْ رَجُلٌ عَلَيْهِ رِدَاءٌ...»»

«Ман ҳафтод нафар аз Асҳоби Суффаро дидам, ки ҳеҷ яке аз онҳо ридо надошт...» Ин ривоят дар Саҳеҳи Бухорӣ омадааст.

Паёмбар ﷺ саҳобаҳоро ба ғизо додани онҳо ташвиқ мекард ва мефармуд, ки агар касе барои ду нафар ғизо дошта бошад, нафари сеюмро ҳам ҳамроҳ кунад ва агар барои чор нафар дошта бошад, нафари панҷум ё шашумро низ ҳамроҳ намояд.

 

Ин ҷо бояд андеша кунем.

Одамоне дар шароити сахти иқтисодӣ зиндагӣ мекарданд, вале аз ҳамин муҳит донишмандон, қориён, даъватгарон, мубаллиғон, пешвоён ва шахсиятҳои бузурги уммат баромаданд.

Пас: «Камии имкониятҳо ҳатман маънои камии дастовардҳоро надорад.»

 

Ҳаёти саҳобаҳо сайёҳати фароғатӣ набуд

Мо имрӯз ба Макка меоем. Ба мошини кондитсионердор савор мешавем. Ба меҳмонхона мерасем. Истироҳат мекунем.

Сипас барои ибодат берун меоем. Тавоф мекунем. Саъй мекунем. Замзам менӯшем. Баъд ба меҳмонхона бармегардем. Ҳамаи ин неъмати бузурги Аллоҳ аст.

Аммо тасаввур кун, ки саҳобае, ки бо Расули Аллоҳ ﷺ зиндагӣ мекард, Маккаро ба шакли имрӯз намедид. Барои ӯ Макка танҳо як макони зебои зиёратӣ набуд. Макка макони рисолат будМакка макони таклиф буд.Макка макони имтиҳон буд. Макка макони фидокорӣ буд.

Аз ҳамин сабаб сафари мо ба Макка набояд танҳо як ҳаракати ҷуғрофӣ бошад. Мо аз як шаҳр ба шаҳри дигар намеравем, то танҳо ҷойҳоро бубинем. Мо бояд аз як ҳолати қалб ба ҳолати дигар гузарем.

«Зиёрати Макка бояд дар инсон ҳаракат ба вуҷуд оварад.»

 

Ғори Савр ва санъати фикр кардан дар вақти хатар

Ба ғори Савр назар кун. Расули Аллоҳ ﷺ ва Абубакр رضي الله عنه дар ғор буданд. Мушрикон наздик буданд. Хатар воқеӣ буд. Абубакр رضي الله عنه гуфт:

««لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ تَحْتَ قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا»»

«Агар яке аз онҳо ба зери пойҳояш нигоҳ кунад, моро мебинад».

Расули Аллоҳ ﷺ гуфт:

««مَا ظَنُّكَ يَا أَبَا بَكْرٍ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا؟»»

«Эй Абубакр, дар бораи ду нафаре, ки сеюми онҳо Аллоҳ аст, чӣ гумон дорӣ?» Ин ривоят дар Саҳеҳи Бухорӣ омадааст.

Ин ҷо як дарси бисёр муҳим ҳаст: Таваккал маънои нодида гирифтани воқеиятро надорад. Паёмбар ﷺ нагуфт, ки хатар вуҷуд надорад. Хатар вуҷуд дошт.

Аммо хатар ӯро аз фикр кардан бознадошт. Ин барои мо низ дарси бузург аст:

Вақте дар зиндагӣ бо мушкил рӯ ба рӯ мешавӣ, мушкилро инкор накун. Ба мушкил таслим ҳам нашав. Мушкилро бишнос, сабабҳоро бигир ва сипас ба Аллоҳ таваккал намо.

 

Дар тавоф танҳо бо баданат тавоф накун

Эй бародари умракунанда!

Ҳоло ту гирди Каъба тавоф мекунӣ. Як лаҳза таваққуф кун ва аз худ бипурс: Тавоф барои чӣ аст? Чаро ҳафт давр? Чаро Каъба дар тарафи чапи мост? Чаро гирди як Хона давр мезанем?

Тавоф ба инсон хотиррасон мекунад, ки дар зиндагӣ Аллоҳ бояд меҳвари асосии инсон бошад.

Мо дар зиндагӣ гирди чизҳои бисёр мегардем: гирди мол, гирди кор, гирди мақом, гирди обрӯ, гирди фарзандон, гирди хоҳишҳои нафс,гирди назари мардум.

Аммо тавоф ба мо мегӯяд:

«Ҳеҷ чизро дар зиндагии худ аз Аллоҳ бузургтар қарор надеҳ.»

Ту ҳоло гирди Хонаи Аллоҳ мегардӣ. Пас аз худ бипурс:

«Оё тамоми зиндагии ман низ гирди итоати Аллоҳ мегардад?»

Ин саволи тавоф аст.

Ҳангоми саъй танҳо роҳ нарав; дарси саъйро омӯз

Вақте байни Сафо ва Марва саъй мекунӣ, танҳо ҳафт даврро иҷро накун.

Ҳоҷар алайҳоссаломро ба ёд биёр.

Зане дар водие, ки об ва кишт надошт. Ӯ нишасту нагуфт:

«Аллоҳ маро рӯзӣ медиҳад».

Ӯ ҳаракат кард. Ҷустуҷӯ намуд. Саъй кард. Аз як ҷо ба ҷои дигар гузашт. Сипас Аллоҳ аз ҷое, ки интизор набуд, обро ба вуҷуд овард.

Пас саъй ба ту меомӯзонад: «Таваккал нишастан нест.»

«Гирифтани сабабҳо ҳам маънои такя кардан ба сабабҳоро надорад.»

«Ту бо ҷисмат ҳаракат мекунӣ, аммо дилат ба Аллоҳ такя мекунад.»

 

Ҳангоми нӯшидани Замзам чӣ бояд фикр кунем?

Эй бародар!

Вақте Замзам менӯшӣ, як лаҳза таваққуф кун. Ту танҳо об наменӯшӣ. Ту дар назди таърихи таваккал, сабр ва раҳмати Аллоҳ истодаӣ.

Дар дил бигӯ: Эй Парвардигор! Ҳамон тавре ки дар замине, ки об надошт, обро берун овардӣ, аз зиндагии ман низ аз ҷое, ки интизор надорам, хайр берун биёвар.

Сипас аз худ бипурс:

Ман аз Аллоҳ чӣ мехоҳам? Шифо? Илм? Ҳидоят? Салоҳи фарзандон? Қувват барои ибодат? Ризқи ҳалол? Ҳусни хотима?

 

Пас Замзамро бинӯш ва аз Аллоҳ бихоҳ.

Замзамро бо худ мебарӣ; пас аз Макка чӣ мебарӣ? Вақте Замзамро бо худ ба хона мебарӣ, ту танҳо як зарфи об намебарӣ. Ту бояд ёди Макка-ро бо худ бибарӣ.

Пас набояд Замзам ба хонаат бирасад, аммо ахлоқат ҳамон гуна боқӣ монад.

Агар аз умра баргаштӣ ва ғазабат ҳамон гуна монд...

Агар сахтдилӣ ҳамон гуна монд...

Агар муносибатат бо намоз ҳамон гуна монд...

Агар робитаат бо Қуръон ҳамон гуна монд...

Агар муносибатат бо падару модар ҳамон гуна монд...

Агар муносибатат бо ҳамсар ва фарзандон ҳамон гуна монд...

Пас аз худ бипурс:

Чӣ тағйир кард?

Умра танҳо иваз кардани либоси эҳром нест.

«Умра бояд дар худи инсон тағйир ба вуҷуд оварад.»

 

Оё мо танҳо маносикро анҷом медиҳем ё амонатро низ?

Баъзан мо мегӯем: «Алҳамдулиллоҳ, умраро анҷом додам».

Дуруст. Аммо як саволи дигар низ ҳаст: Оё ман амонатро адо кардам?

Аллоҳ تعالى мефармояд:

«وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ ۝ وَأَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرَىٰ»

«Ва барои инсон ҷуз он чӣ саъй кардааст, чизе нест. Ва саъйи ӯ ба зудӣ дида хоҳад шуд». [Ан-Наҷм: 39–40]

Пас масъала танҳо ин нест:

Оё ибодатро анҷом додӣ?

Балки: Ин ибодат бо ту чӣ кард? Оё туро меҳрубонтар кард? Оё туро ростгӯтар кард?

Оё туро амонатдортар кард? Оё туро сабуртар кард?

Оё туро нисбат ба падару модарат некӯкортар кард?

Оё туро шавҳари беҳтар кард?

Оё туро падари беҳтар кард?

Оё туро ҳамсояи беҳтар кард?

Оё туро корманди беҳтар кард?

Оё туро мусалмони беҳтар кард?

 

Гармӣ бояд моро ба фикр водор кунад

Агар имрӯз гармии ҳаворо эҳсос кардӣ, онро танҳо сабаби шикоят қарор надеҳ.

Бигӯ:

Эй Аллоҳ! Ман ин гармиро дар ҳоле эҳсос мекунам, ки об, кондитсионер, мошин, меҳмонхона ва тамоми ин имкониятҳоро дорам. Пас касоне, ки дар шароити хеле содатар ва душвортар рисолати Исломро бар дӯш гирифтанд, чӣ гуна сабр мекарданд?

Сипас нагӯ: «Ман наметавонам». Балки бигӯ:

««Дар ҳамин шароит ман чӣ кор карда метавонам?»»

Ин ҷумла инсонро дигар мекунад. Ба ҷойи:

«Чаро шароити ман душвор аст?» бигӯ: ««Дар ҳамин шароит ман чӣ кор карда метавонам?»»

 

Саҳобаҳо мунтазири шароити комил набуданд

Аллоҳ таъоло мефармояд:

«ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ لَا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ... إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ»

«Ин ба он сабаб аст, ки онҳоро дар роҳи Аллоҳ ташнагӣ, хастагӣ ва гуруснагӣ намерасад, магар ин ки ба сабаби он барои онҳо амали солеҳ навишта мешавад». [T-shirt: 120]

Ташнагӣ, хастагӣ, гуруснагӣ ва машаққат назди Аллоҳ талаф намешавад, агар дар роҳи Ӯ ва дар доираи тоат бошад.

Аммо як чизро фаромӯш накунем:

Худи машаққат ба танҳоӣ фазилат нест.

Фазилат дар он аст, ки инсон дар роҳи дуруст сабр кунад ва вазифаи худро ба ҷо оварад.

 

Имкониятҳои имрӯзӣ — масъулияти имрӯзии мо

Эй бародари азиз!

Имрӯз мо чизҳое дорем, ки гузаштагони мо ҳатто тасаввур карда наметавонистанд. Телефон дар дасти мост. Китобҳо дар дастрасии мост. Қуръон дар телефони мост. Ҳадис дар телефони мост. Дарсҳои уламо дар дастрасии мост.

Мо метавонем аз як гӯшаи ҷаҳон ба гӯшаи дигари он дар чанд соат биравем.

Пас савол ин нест, ки: «Онҳо чӣ надоштанд?»

Саволи муҳим ин аст: ««Ман бо он чизе, ки дорам, чӣ кор мекунам?»» Ин аст саволи мо.

 

Мо ба зиндагии айнан мисли онҳо баргаштанро талаб намекунем

Мо имрӯз наметавонем айнан мисли саҳобаҳо зиндагӣ кунем.

Ва чунин чиз ҳам шарт нест.

Мо бояд аз онҳо рӯҳи масъулиятро омӯзем: Имон ҳангоми душворӣ. Сабр ҳангоми фишор. Тафаккур ҳангоми буҳрон. Кор кардан ҳангоми камии имкониятҳо. Гирифтани сабабҳо бо таваккал. Табдил додани неъмат ба масъулият.

Ин аст дарсе, ки мо аз Макка ва Мадина бояд бигирем.

 

Се савол барои тамоми умра

Пешниҳод мекунам, ки ҳар умракунанда имрӯз бо худ се савол дошта бошад.

Саволи аввал — ҳангоми тавоф

Кадом чиз дар дили ман аз Аллоҳ бештар ҷой гирифтааст? Мол? Мақом? Обрӯ? Фарзанд? Кор? Хоҳиши нафс? Ё Аллоҳ?

Саволи дуюм — ҳангоми саъй

Кадом кореро ман бояд ба ҷойи танҳо орзу кардан, барои он воқеан саъй кунам?

Саволи сеюм — ҳангоми нӯшидани Замзам

Вақте ба хона бармегардам, дар зиндагии ман кадом чиз бояд тағйир кунад?

Агар аз умра бо ҷавоби самимӣ ба ин се савол баргардӣ, ту аз Макка чизе бузургтар аз аксҳои зебо ва хотираҳои хуш бо худ мебарӣ.

 

Хулосаи ниҳоӣ

Эй бародарон!

Мо имрӯз дар Макка ҳастем. Шояд ҳаво гарм бошад. Шояд пойҳоямон хаста шаванд. Шояд соя ҷӯем. Шояд об бинӯшем. Шояд ба меҳмонхона баргардем ва он ҷо бистари роҳат ва ҳавои салқинро пайдо кунем. Пас Аллоҳро барои ин неъматҳо шукр кунед.

Аммо пеш аз он ки бихобед, мардеро ба ёд биёред, ки дар ҳамин сарзамин зиндагӣ мекард.

Муҳаммад ﷺ. Ӯ воситаҳои моро надошт. Ӯ имкониятҳои моро надошт.

Аммо бар дӯши ӯ рисолате гузошта шуда буд, ки бидуни ёрии Аллоҳ барои як инсон ниҳоят бузург буд.

Ӯ сабр кард. Даъват кард. Фикр кард. Тарбия кард. Омӯзонд. Таҳаммул намуд.

Сипас мардон ва занонеро тарбия кард, ки баъд аз ӯ рисолатро бар дӯш гирифтанд, то он ба мо расид.

Ва имрӯз мо дар ҳамон сарзамин истодаем, гирди ҳамон Хона тавоф мекунем, аз ҳамон Замзам менӯшем ва Парвардигори Ягонаро ёд мекунем.

Пас:

Вақте бармегардем, бо худ чӣ мебарем?

Ин аст масъала.

Танҳо напурс: «Оё ман умраро анҷом додам?»

Балки бипурс: ««Оё ман аз умра ҳамчун инсони дигар баромадам?»»

Танҳо напурс: «Чанд давр тавоф кардам?»

Балки бипурс: ««Пеш аз умра зиндагии ман гирди чӣ мегашт ва баъд аз умра гирди чӣ хоҳад гашт?»»

Танҳо напурс: «Чанд бор Замзам нӯшидам?»

Балки бипурс: ««Пас аз бозгаштан чӣ кор хоҳам кард?»»

Ва танҳо напурс: «Дар саъй чӣ қадар хаста шудам?»

Балки бипурс: ««Пас аз анҷоми саъй барои кадом чиз то ҳол саъй хоҳам кард?»»

 

ДУО

اللَّهُمَّ اجْعَلْ عُمْرَتَنَا عُمْرَةً مَقْبُولَةً، وَسَعْيَنَا سَعْيًا مَشْكُورًا، وَذَنْبَنَا ذَنْبًا مَغْفُورًا.

Эй Аллоҳ! Умраи моро умраи мақбул, саъйи моро саъйи машкур ва гуноҳони моро гуноҳони бахшидашуда қарор деҳ.

اللَّهُمَّ عَلِّمْنَا مِنْ هَذِهِ الْأَمَاكِنِ مَا يُصْلِحُ قُلُوبَنَا وَحَيَاتَنَا.

Эй Аллоҳ! Аз ин маконҳо ба мо он чизеро биёмӯз, ки дилҳо ва зиндагии моро ислоҳ кунад.

اللَّهُمَّ لَا تَجْعَلْ زِيَارَتَنَا لِبَيْتِكَ زِيَارَةَ أَجْسَادٍ فَقَطْ، بَلْ اجْعَلْهَا زِيَارَةَ قُلُوبٍ تَائِبَةٍ، وَنُفُوسٍ مُصْلِحَةٍ، وَعُهُودٍ صَادِقَةٍ مَعَكَ.

Эй Аллоҳ! Зиёрати моро ба Хонаи Худ танҳо зиёрати ҷисмҳо қарор надеҳ, балки онро зиёрати дилҳои тавбакунанда, нафсҳои ислоҳкунанда ва аҳдҳои самимӣ бо Худат қарор деҳ.

اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا بَعْدَ الْعُمْرَةِ أَصْدَقَ، وَأَرْحَمَ، وَأَصْبَرَ، وَأَكْثَرَ أَمَانَةً، وَأَحْسَنَ خُلُقًا.

Эй Аллоҳ! Моро баъд аз умра ростгӯтар, меҳрубонтар, сабуртар, амонатдортар ва хушахлоқтар гардон.

اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا حُبَّ نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَالِاقْتِدَاءَ بِهِ، وَحَمْلَ الْخَيْرِ إِلَى النَّاسِ.

Эй Аллоҳ! Муҳаббати Паёмбарат Муҳаммад ﷺ, пайравӣ аз ӯ ва расонидани хайр ба мардумро ба мо рӯзӣ гардон.

اللَّهُمَّ لَا تَجْعَلْنَا نَخْرُجُ مِنْ مَكَّةَ كَمَا دَخَلْنَاهَا، بَلْ أَخْرِجْ مِنْ قُلُوبِنَا مَا لَا تُحِبُّ، وَازْرَعْ فِيهَا مِنَ الْإِيمَانِ وَالتَّقْوَى وَالْإِخْلَاصِ مَا تُحِبُّ.

Эй Аллоҳ! Моро аз Макка тавре берун макун, ки ҳамон гуна ворид шуда будем; балки аз дилҳои мо он чизеро, ки дӯст намедорӣ, берун биёр ва дар онҳо аз имон, тақво ва ихлос он чизеро бикор, ки дӯст медорӣ.

Омин, ё Раббал-оламин!