بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیْم
"Намоз — танҳо иҷрои як фарз нест, балки лаҳзаи дидори махлуқ бо Холиқ ва ягона паноҳгоҳ аз изтиробҳои дунёи имрӯза аст. Дар ин бахш аз силсиламақолаҳои «Фиқҳи Ҳанафӣ бо забони содда», мо дар бораи он суҳбат мекунем, ки чӣ гуна намоз метавонад ҳаёти маънавии моро тағйир диҳад ва ба қалбҳо оромиши гумшударо баргардонад. Биёед якҷоя моҳияти ин ибодати бузургро дарк намоем."
НАМОЗ — РОҲИ ПАЙВАНД БО ОФАРИДГОР ВА КАЛИДИ ОРОМИШИ ҚАЛБ
Муқаддима: Лаҳзаҳои тиллоӣ ва гаронбаҳо
Бисёре аз мардум намозро танҳо як вазифаи хушк ё як қарзи динӣ мепиндоранд, ки гӯё иҷрои он барои манфиати худи онҳо аҳаммияте надорад. Аммо дар ҳақиқат, намоз беҳтарин ва зеботарин лаҳзаҳои ҳаёти инсон аст. Ин лаҳзаҳо аз тилло ҳам қиматбаҳотаранд, зеро дар ин дақиқаҳо инсон аз замин ва мушкилоти он канда шуда, бо Подшоҳи оламҳо ва Холиқи мутлақ ҳамсуҳбат мешавад.
1. Намоз яъне чӣ?
Намоз дар луғат ба маънои дуо ва талаби хайр аст. Дар истилоҳи шариат бошад, намоз ин ибодати махсусест, ки бо такбир оғоз шуда, дорои зикрҳои мухсус буда ва бо салом ба поён мерасад. Намоз — ин изҳори бандагӣ, таслимият ва муҳаббат нисбат ба Парвардигор аст. Он мисли як пулест, ки бандаи заифро ба Холиқи Тавоно пайваст мекунад.
2. Намоз барои чӣ?
Намоз барои он аст, ки рӯҳи инсон мисли ҷисмаш ба ғизо ва покӣ ниёз дорад.
· Покии рӯҳ: Намоз қалбро аз кина, ҳасад ва ғубори дунё пок мекунад.
· Оромиши равонӣ: Дар дунёи пур аз изтироб (ва стрессҳо), намоз ягона паноҳгоҳест, ки ба инсон оромии ҳақиқӣ мебахшад.
· Пешгирӣ аз бадӣ: Қуръони Карим мефармояд: "Ҳамоно намоз инсонро аз корҳои зишт ва нописанд бозмедорад" (Сураи Анкабут, 45).
3. Оё ман ба намоз ниёз дорам ё намоз ба ман?
Аллоҳ таъоло "Ғанӣ" аст, яъне ба ҳеҷ кас ва ҳеҷ чиз ниёз надорад. Агар тамоми аҳли замин намоз бихонанд, ба бузургии Худо чизе зам намешавад ва агар ҳеҷ кас намоз нахонад, аз салтанати Ӯ чизе кам намегардад.
Пас, ниёз аз ҷониби мост! Мо ба намоз ниёз дорем, то раҳмати Худоро ҷалб кунем, то дар мушкилот сабр ёбем ва то охирати худро обод кунем. Намоз як туҳфаи Илоҳӣ барои банда аст, на боре бар дӯши ӯ.
4. Оқибати бенамозӣ дар лаҳзаи ҷон додан
Касе, ки бенамоз ё нисбат ба намоз саҳлангор (бепарво) буд, вақте ба лаҳзаи марг мерасад, ҳақиқатро бо чашмони худ мебинад.
· Пушаймонии ҷонсӯз:
Дар он лаҳза ӯ аз тамоми дастовардҳояш (пул, мансаб, хона) розӣ нест. Ӯ дарк мекунад, ки тамоми умр барои чизҳои фонӣ (нестшаванда) кӯшиш карда, вале чизи боқӣ — намозро аз даст додааст.
Дар сураи Муъминун оятҳои 99-100 омадааст: «...То он гоҳ, ки якеашонро марг фаро расад, мегӯяд: "Парвардигори ман, маро (ба дунё) бозгардонед! Шояд дар он чӣ (аз корҳои шоиста: тоату ибодат дар умрам) тарк кардаам, кори шоистае анҷом диҳам". Ҳаргиз! Ин фақат сухане аст, ки ӯ (аз рӯи ҳасрат) мегӯяд...»
Ибрат аз ин оят:
Ин оят ба мо ҳушдор медиҳад, ки "фардо" шояд дер шавад. Ҳар намозе, ки мо имрӯз бо саҳлангорӣ мехонем ё тарк мекунем, дар лаҳзаи марг бузургтарин ҳасрати мо хоҳад буд. Инсон дар он лаҳза барои тамоми тиллову сарвати дунё не, балки барои анҷом додани як "кори шоиста" (ки садри онҳо намоз аст) илтиҷо мекунад.
· Тағйири фаҳмиш:
Фаҳмиши ӯ дар он лаҳза чунин мешавад, ки як саҷдаи боихлос аз тамоми дунё ва он чӣ дар он аст, қиматтар буд. Ӯ орзу мекунад, ки кош ба дунё баргардад ва фақат як бор пеши Худо сар ба саҷда ниҳад, вале афсӯс, ки дигар дер шудааст.
5. Муҳовира (гуфтугӯ) бо Худованд дар сураи Фотиҳа
Ҳадиси қудсӣ дар бораи сураи Фотиҳа (Муҳовираи банда ва Парвардигор)
Ин ҳадис аз Абуҳурайра (р) ривоят шудааст, ки Расулуллоҳ (с) фармуданд: «Худованди Мутаъол мефармояд: Ман намозро (яъне сураи Фотиҳаро) дар миёни Худ ва бандаам ба ду қисм тақсим кардам ва бандаам ҳар чӣ бихоҳад, ба ӯ дода мешавад».
· Вақте банда мегӯяд: «Алҳамду лиллоҳи Раббил-ъоламин» (Ситоиш Худоро, ки Парвардигори ҷаҳониён аст), Худованд мефармояд: «Бандаам маро ситоиш кард».
· Вақте банда мегӯяд: «Ар-Раҳмонир-Раҳим» (Бахшояндаву Меҳрубон аст), Худованд мефармояд: «Бандаам маро таъзим (ва сано) гуфт».
· Вақте банда мегӯяд: «Молики явмид-дин» (Подшоҳи рӯзи ҷазост), Худованд мефармояд: «Бандаам маро бузург дошт (ва кори худро ба Ман супурд)».
· Вақте банда мегӯяд: «Ийёка наъбуду ва ийёка настаъин» (Танҳо Туро мепарастем ва танҳо аз Ту ёрӣ меҷӯем), Худованд мефармояд: «Ин миёни Ману бандаи Ман аст ва бандаам ҳар чӣ бихоҳад, ба ӯ дода мешавад».
· Вақте банда мегӯяд: «Иҳдинас-сиротал-мустақим, сиротал-лазина анъамта ъалайҳим, ғайрил-мағзуби ъалайҳим ва лаз-золлин» (Моро ба роҳи рост ҳидоят кун, роҳи касоне, ки ба онҳо неъмат додаӣ, на роҳи онҳое, ки бар онҳо хашм гирифтаӣ ва на роҳи гумроҳон), Худованд мефармояд: «Ин барои бандаи Ман аст ва бандаи Ман ҳар чӣ талаб кунад, ба ӯ дода мешавад».
(Ин ҳадисро имом Муслим, Насоӣ ва дигарон ривоят кардаанд).
Оё лаҳзае аз ин бошарафтар ҳаст, ки Офаридгори коинот ба сухани ту гӯш диҳад ва ҷавоб гардонад?
Хулоса ва натиҷагирӣ
Намоз — ин калиди ҷаннат, нури чашми Паёмбар (с) ва сутуни дин аст. Онро набояд ҳамчун як бори вазнин, балки ҳамчун як мулоқоти дӯстдоранда бо маҳбуби ҳақиқӣ (Худо) қабул кард.
Насоиҳ (Пандҳо):
1. Қадри вақтро бидонед: Пеш аз он ки вақти намози шумо (ҷаноза) бирасад, намозҳоятонро адо кунед.
2. Намозро бо ҳузури дил бихонед: На танҳо бо ҷисм, балки бо қалб дар намоз бошед. Маънои суханонеро, ки мегӯед, бифаҳмед.
3. Истиқомат кунед: Ҳеҷ гоҳ намозро тарк накунед, зеро намоз риштаи пайванди шумо бо раҳмати ҳақ аст.
4. Лаҳзаҳои тиллоиро ғанимат донед: Ҳар намозро чунон бихонед, ки гӯё охирин намози шумо дар ин дунёст.
Насиҳат:
Биёед намозро на ҳамчун як одат, балки ҳамчун як мулоқоти зинда бо Парвардигор (тибқи ҳадиси қудсӣ) қабул кунем. Вақте медонем, ки Худованд ба ҳар як ҷумлаи мо ҷавоб медиҳад, намози мо боҳузуртар ва лаззатбахш мешавад.
Худованд ҳамаи моро аз намозгузорони воқеӣ ва муттақиёни даргоҳаш гардонад. Омин.
ТАРТИБИ НАМОЗҲОИ ПАНҶГОНА (НАМОЗҲОИ ПАНҶВАҚТА)
Пас аз анҷом додани ҳамаи ин муқаддамот (яъне омодагиҳо аз қабили таҳорат, покӣ ва нияти холис), бояд ба хондани намоз шурӯъ кунем. Аммо қабл аз шурӯъ бояд тартиби намозҳо, шумораи ракаатҳо ва инчунин миқдори ракаатҳои суннат ва фарзи онҳоро бидонем.
Намози бомдод (субҳ)
Намози бомдод ҷамъан чор ракаат аст: ду ракаат суннат ва ду ракаат фарз. Ибтидо ду ракаат суннат ва сипас ду ракаат фарзро мехонем.
Намози пешин (зуҳр)
Намози пешин ҷамъан даҳ ракаат аст: чор ракаат суннат, чор ракаат фарз ва ду ракаат суннат. Ибтидо чор ракаат суннат ва баъд чор ракаат фарз ва сипас ду ракаат суннатро мехонем.
Намози аср
Намози аср чор ракаат фарз аст.
Намози шом (мағриб)
Намози шом ҷамъан панҷ ракаат аст: се ракаат фарз ва ду ракаат суннат. Ибтидо се ракаат фарз ва сипас ду ракаат суннатро мехонем.
Намози хуфтан (ишо)
Намози хуфтан ҷамъан шаш ракаат аст: чор ракаат фарз ва ду ракаат суннат. Ибтидо чор ракаат фарз ва сипас ду ракаат суннатро мехонем.
Намози витр
Намози витр се ракаат воҷиб аст (ки тибқи мазҳаби ҳанафӣ ҳукми он аз суннат болотар ва аз фарз поёнтар аст), ки пас аз намози хуфтан хонда мешавад. Витр намози ҷудогонае аз намози хуфтан аст ва дар ҳақиқат мо рӯзона шаш гуна намоз мехонем. Аммо чун сабаби воҷиб шудани намозҳои рӯзона авқоти (замонҳои) онҳо ҳастанд ва намозҳои хуфтан ва витр низ ҳамзамон (яъне дар як вақт) мебошанд — албатта намози витр баъд аз намози хуфтан хонда мешавад — аз ин рӯ хуфтан ва витрро яке ба ҳисоб оварда ва истилоҳан (дар байни мардум) намозҳои панҷгона итлоқ мегардад (ном бурда мешавад). Мо дар ҳар шабонарӯз ҷамъан «32» ракаат намоз мехонем, ки «17» ракаати он фарз, «12» ракаати он суннат ва «3» ракаати он воҷиб аст.
Намозҳои суннатро ба ҳеҷ ваҷҳ набояд бо ҷамоат хонд ва ҳатман бояд ба танҳоӣ хонда шавад. Аммо намозҳои фарз дар сурати бисёр будани афрод, суннат аст, ки бо ҷамоат хонда шавад; зеро Паёмбари акрам, саллаллоҳу алайҳи ва саллам, таъкиди бисёре дар ин хусус намуда ва фармудаанд: «Савоби намозе, ки бо ҷамоат хонда шуда, аз савоби намозе, ки ба танҳоӣ хонда шудааст, «27» баробар бештар мебошад».
Ва низ дар ҳадиси дигаре мефармоянд: «Ҷамоат суннати муаккада аст (суннате, ки Паёмбар бар он ҳамеша таъкид ва амал мекарданд), фақат шахси мунофиқ аз ин суннат рӯгардон аст». Лозим аст (бинобар ин) намозҳои фарзро то ҷое ки метавонем, бояд саъй кунем бо ҷамоат бихонем. Аммо дар сурати танҳо будан, метавон онро низ ба танҳоӣ адо намуд. Аммо намози витр, ба ғайр аз моҳи мубораки Рамазон, ки бо ҷамоат хонда мешавад, дар бақияи айёми сол бояд ба танҳоӣ адо шавад.
Тарзи хондани намоз
1. Ният. Қабл аз ҳар чиз ин гуна ният мекунем: "Ният кардам бигузорам (2, 3 ё 4) ракаат (фарз, воҷиб ё суннат)-и намози (бомдод, пешин, аср, шом, хуфтан ё витр)-ро, вақте, ки бар ман аст, рӯй овардам ба қибла, қиблаи ман ба ҷиҳати Каъба, (агар имом бошад: иқтидо кардам ба имоми ҳозиристода) холисан лиллоҳи таъоло (танҳо барои Худованд) Аллоҳу акбар".
- Мисоли ду ракаъат суннати бомдод: "Ният кардам бигузорам (2) ракаат (суннат)-и намози (бомдод)-ро, вақте, ки бар ман аст, рӯй овардам ба қибла, қиблаи ман ба ҷиҳати Каъба, холисан лиллоҳи таъоло Аллоҳу акбар".
- Мисоли ду ракаъат фарзи бомдод: "Ният кардам бигузорам (2) ракаат (фарзи)-и намози (бомдод)-ро, вақте, ки бар ман аст, рӯй овардам ба қибла, қиблаи ман ба ҷиҳати Каъба, (иқтидо кардам ба имоми ҳозиристода) холисан лиллоҳи таъоло Аллоҳу акбар".
2. Такбиратул-эҳром ё такбири таҳрима (такбири аввали намоз, ки бо он вориди намоз мешавем). Пас аз гуфтани ният, мардҳо ду дасти худро то нармии гӯш ва хонумҳо (занон) то қафаси сина боло бурда ва дар ҳамон ҳол бояд бигӯянд: «Аллоҳу акбар». Бояд таваҷҷуҳ дошт, ки ҳангоми боло бурдани дастҳо кафи онҳо рӯ ба қибла бошад.
3. Гузоштани дасти рост бар рӯи дасти чап. Пас аз гуфтани «Аллоҳу акбар», дасти ростро бар рӯи дасти чап мегузорем; мардҳо зери ноф ва хонумҳо рӯи сина бояд бигузоранд. Тарзи қарор додани дастҳо ин гуна аст, ки мардҳо бояд ду ангушт — ангушти калон ва ангушти хурдро ба банди дасти чап ҳалқа карда (ба монанди дастбанд бигиранд) ва боқимондаи ангуштонро низ рӯи дасти чап соф (рост) қарор диҳанд. Аммо хонумҳо ҳамаи ангуштони ду дастро ба ҳам часпонида ва дасти ростро бар рӯи дасти чап бояд бигузоранд.
4. Сано (дуои ситоиши Худованд). Сипас ин гуна Сано мехонем: «СУБҲОНАКАЛЛОҲУММА ВА БИҲАМДИКА ВА ТАБОРАКАСМУКА ВА ТАЪОЛО ҶАДДУКА ВА ЛО ИЛОҲА ҒАЙРУКА.» (Тарҷума: Пок астӣ эй Аллоҳ ва Туро ситоиш мекунам, номи Ту бобаракат аст ва бузургии Ту баландмартаба аст ва ҳеҷ худое ҷуз Ту нест).
«سُبْحَانَکَ اللهُمَّ وَ بِحَمْدِکَ وَ تَبَارَکَ اسْمُکَ وَ تَعَالَی جَدُّکَ وَ لاَ اِلَهَ غَیْرُکَ».
5. Сураи Фотиҳа. Пас аз он, сураи Фотиҳаро мехонем. Аммо қаблан бояд "Аъузу биллоҳ" ва "Бисмиллоҳ"-ро низ бигӯем:
«АЪУЗУ БИЛЛОҲИ МИНАШ-ШАЙТОНИР-РАҶИМ. БИСМИЛЛОҲИР-РАҲМОНИР-РАҲИМ. АЛҲАМДУ ЛИЛЛОҲИ РАББИЛ-ЪОЛАМИН. АР-РАҲМОНИР-РАҲИМ. МОЛИКИ ЯВМИД-ДИН. ИЙЁКА НАЪБУДУ ВА ИЙЁКА НАСТАЪИН. ИҲДИНАС-СИРОТАЛ-МУСТАҚИМ. СИРОТАЛ-ЛАЗИНА АНЪАМТА ЪАЛАЙҲИМ ҒАЙРИЛ-МАҒЗУБИ ЪАЛАЙҲИМ ВА ЛАД-ЗОЛЛИН. ОМИН.»
«اَعُوْذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیْم، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیْم،
اَلْحَمْدُ للهِ رَبِّ الْعَالَمِیْنَ، الرَّحْمَنِ الرَّحِیْمِ، مَالِکِ یَوْمِ الدِّیْنِ، اِیَّاکَ نَعْبُدُ وَ اِیَّاکَ نَسْتَعِیْنُ، اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیْمَ، صِرَاطَ الَّذِیْنَ اَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ، غَیْرِ الْمَغْضُوْبِ عَلَیْهِمْ، وَ لاَ الضَّآلِّیْنَ، آمین».
6. Сура (замми сура). Пас аз хондани Фотиҳа, сураи дигареро низ бояд бихонем. Дар ин ҷо барои мисол сураи Ихлосро зикр мекунем. Бояд таваҷҷуҳ дошт, ки қабл аз сура ба ҳеҷ ваҷҳ набояд "Аъузу биллоҳ" гуфт: «ҚУЛ ҲУВАЛЛОҲУ АҲАД. АЛЛОҲУС-САМАД. ЛАМ ЯЛИД ВА ЛАМ ЮЛАД. ВА ЛАМ ЯКУЛ-ЛАҲУ КУФУВАН АҲАД».
«قُلْ هُوَ اللهُ اَحَد، اَللهُ الصَّمَدُ، لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُوْلَدْ، وَ لَمْیَکُنْ لَّهُ کُفُواً اَحَد».
7. Рукӯъ. Пас аз хондани сура, бо гуфтани «Аллоҳу акбар» рукӯъ карда ва ними танаи болоро хам мекунем, ба тавре ки сар ва гардан бо сурин (пушти камар) баробар гардад. Албатта барои хонумҳо инчунин рукӯъ кардан лозим набуда ва кофӣ аст, ки андаке хам шаванд. Дар ҳамон ҳол, се бор ором ва шумурда мегӯем: “СУБҲОНА РАББИЯЛ-ЪАЗИМ.» (Тарҷума: Пок аст Парвардигори бузурги ман). «سُبْـحانَ رَبِّــیَ الْعَظِیْم».
8. Баланд шудан аз рукӯъ. Сипас бо гуфтани «САМИЪАЛЛОҲУ ЛИМАН ҲАМИДАҲ» (Худованд шунавои касест, ки Ӯро ситоиш кард) «سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَه», аз рукӯъ баланд шуда ва комилан соф (рост) меистем ва дар ҳамон ҳолати истода мегӯем: «РАББАНО ЛАКАЛ-ҲАМД» (Эй Парвардигори мо, ситоиш танҳо барои Туст) «رَبَّنَا لَکَ الْحَمْد».Бояд таваҷҷуҳ дошт, ки ин дар сурати хондани намоз ба танҳоӣ аст. Аммо дар сурати хондани намоз бо ҷамоат (паси имом), намозгузор фақат бояд «РАББАНО ЛАКАЛ-ҲАМД»-ро бигӯяд.
9. Саҷда. Сипас бо гуфтани «Аллоҳу акбар» ба саҷда меравем. Тариқаи саҷда кардан ин гуна аст: ибтидо зонуҳои худро бар замин ниҳода ва баъд дар ҳоле ки ангуштони ҳарду дастро ба ҳам часпонидаем, ду кафи дастро тавре бар замин мегузорем, ки битавон суратро миёни онҳо қарор дод. Сипас бинӣ ва баъд пешониро миёни ду даст бар замин мегузорем. Ба ҳангоми саҷда бояд диққат кард, ки мардҳо бозуҳои худро аз паҳлу ва шикамро низ аз ронҳо дур нигоҳ дошта, ва хонумҳо низ акси инро (яъне дастҳоро ба паҳлу ва шикамро ба ронҳо часпида) анҷом диҳанд. Вақте ки ба ҳамин тартиб саҷда кардем, се бор ором ва шумурда мегӯем: «СУБҲОНА РАББИЯЛ-АЪЛО». (Тарҷума: Пок аст Парвардигори баланмартабаи ман). Сипас бо гуфтани «Аллоҳу акбар» аз саҷда бархоста ва андаке мешинем (ин нишастро ҷалса мегӯянд). Ва баъд дубора ба саҷда рафта ва се бор мегӯем: «СУБҲОНА РАББИЯЛ-АЪЛО». (саҷда дар ҳар ракаат ду бор анҷом мегирад). «سُبْحَانَ رَبِّیَ الاَعْلَی».
10. Қиём (ба по хестан). Пас аз итмоми (ба охир расидани) тасбеҳоти саҷда, бо гуфтани «Аллоҳу акбар» баланд шуда ва меистем. Тарзи бархостан аз саҷда баръакси ҳамон тариқе аст, ки ба саҷда рафта будем. Ба ин гуна ки ибтидо пешонӣ ва баъд бинӣ ва пас аз он ду даст ва сипас зонуҳоро аз замин баланд мекунем. Ба ин тартиб ракаати аввал тамом мешавад.
11. Ракаати дуввум. Ҳоло бояд ракаати дуввумро шурӯъ кунем. Ракаати дуввум низ ҳаммонанди ракаати аввал аст, аммо бо андаке тафовут (фарқ). Дар ракаати дуввум набояд Сано «Субҳонака»-ро хонда ва «Аъузу биллоҳ» гуфт. Фақат бо гуфтани «Бисмиллоҳир-раҳмонир-раҳим» сураи Фотиҳа ва баъд сураи дигаре ҳаммонанди сураи Ихлосро тиловат карда ва сипас рукӯъ ва суҷуд (саҷдаҳо) мекунем. Мароҳили анҷоми рукӯъ, саҷда, тарзи гуфтани тасбеҳот ва тариқаи бархостан аз онҳо ҳамагӣ ба ҳамон тартиби мазкур (зикршуда) буда ва ҳеҷ гуна тафовуте бо ракаати аввал надорад.
12. Ташаҳҳуд (аттаҳиёт). Пас аз итмоми саҷдаи ракаати дуввум, мешинем ва ин гуна ташаҳҳуд мехонем:
«АТ-ТАҲИЙЙОТУ ЛИЛЛОҲИ ВАС-САЛАВОТУ ВАТ-ТАЙЙИБОТ. АС-САЛОМУ ЪАЛАЙКА АЙЮҲАН-НАБИЙЮ ВА РАҲМАТУЛЛОҲИ ВА БАРАКОТУҲУ. АС-САЛОМУ ЪАЛАЙНО ВА ЪАЛО ЪИБОДИЛЛОҲИС-СОЛИҲИН. АШҲАДУ АЛ-ЛО ИЛОҲА ИЛЛАЛЛОҲУ ВА АШҲАДУ АННА МУҲАММАДАН ЪАБДУҲУ ВА РАСУЛУҲУ».
«اَلتَّحِیَّاتُ للهِ وَ الصّلَوَاتُ وَ الطَّیِّبَاتُ، اَلسَّلامُ عَلَیْکَ اَیُّهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَهُ اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ، اَلسَّلامُ عَلَیْنَا وَ عَلَی عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِیْنَ، اَشْهَدُ اَنْ لاَّ اِلَهَ اِلاَّ الله وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُوْلُهُ».
13. Салавот. Пас аз итмоми ташаҳҳуд, агар намозе, ки дар ҳоли хондани он ҳастем, ду ракаатӣ бошад (масалан суннати бомдод), бояд салавотҳоро низ бихонем:
«АЛЛОҲУММА САЛЛИ ЪАЛО МУҲАММАДИН ВА ЪАЛО ОЛИ МУҲАММАД, КАМО САЛЛАЙТА ЪАЛО ИБРОҲИМА ВА ЪАЛО ОЛИ ИБРОҲИМ, ИННАКА ҲАМИДУМ-МАҶИД.
АЛЛОҲУММА БОРИК ЪАЛО МУҲАММАДИН ВА ЪАЛО ОЛИ МУҲАММАД, КАМО БОРАКТА ЪАЛО ИБРОҲИМА ВА ЪАЛО ОЛИ ИБРОҲИМ, ИННАКА ҲАМИДУМ-МАҶИД».
«اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عَلَی آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا صَلَّیْتَ عَلَی اِبْرَاهِیْمَ وَ عَلَی آلِ اِبْرَاهِیْمَ اِنَّکَ حَمِیْدٌ مَّجِیْد. اَللَّهُمَّ بَارِکْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عَلَی آلِ مَحَمَّدٍ کَمَا بَارَکْتَ عَلَی اِبْراهِیْمَ وَ عَلَی آلِ اِبْراهِیْمَ اِنَّکَ حَمِیْدٌ مَّجِیْد».
14. Дуо. Сипас ин дуоро низ бояд бихонем: «АЛЛОҲУММАҒФИР ЛӢ ВА ЛИВОЛИДАЙЯ (ВА ЛИУСТОЗӢ) ВА ЛИҶАМИЪИЛ-МУЪМИНИНА ВАЛ-МУЪМИНОТ ВАЛ-МУСЛИМИНА ВАЛ-МУСЛИМОТ, АЛ-АҲЁИ МИНҲУМ ВАЛ-АМВОТ.
«اَلَّلَهُمَّ اغْفِرْلِیْ وَ لِوَالِدَیَّ (وَ لِاُسْتَاذِیْ) وَ لِجَمِیْعِ الْمُؤْمِنِیْنَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِیْنَ وَ الْمُسْلِمَاتِ، اَلاَحْیَآءِ مِنْهُمْ وَ الاَمْوَاتِ.
(РАББАНО ОТИНО ФИД-ДУНЁ ҲАСАНАТАВ-ВА ФИЛ-ОХИРАТИ ҲАСАНАТАВ-ВА ҚИНО ЪАЗОБАН-НОР ВАҲШУРНО МАЪАЛ-АБРОР, БИРАҲМАТИКА Ё АРҲАМУР-РОҲИМИН».
رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَهً وَ فِی الآخِرَهِ حَسَنَهً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ احْشُرْنَا مَعَ الاَبْرَارِ بِرَحْمَتِکَ یَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِیْنَ.
Дар ғайри намоз (ВА ЛИУСТОЗӢ) гуфта мешавад, вале дуоҳои қуръонӣ беҳтар мебошанд. Милси ин иловаи “Раббано отино..” низ агар гуфта шавад, ишколе надорад, зеро аз дуоҳои қуръонӣ аст.
15. Салом. Пас аз итмоми дуо, ба ду тараф салом медиҳем. Яъне суратро аввал ба тарафи рост гардонида ва мегӯем: «АС-САЛОМУ ЪАЛАЙКУМ ВА РАҲМАТУЛЛОҲ» ва баъд ба тарафи чап гардонида ва боз мегӯем: «АС-САЛОМУ ЪАЛАЙКУМ ВА РАҲМАТУЛЛОҲ». Ба ин тартиб хондани намозҳои ду ракаатӣ тамом мешавад.
«السَّلاَمُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَهُ اللهْ»
16. Ракаати севум. Агар намозе, ки мо дар ҳоли хондани он ҳастем, «3» ракаатӣ бошад, пас аз итмоми (ба охир расидани) ташаҳҳуди (аттаҳиёти) ракаати дуввум, бидуни ин ки салавотҳоро бихонем, бояд (Аллоҳу акбар гуфта) баланд шуда ва биистем. Дар ин ҷо лозим аст ба як нукта ишора кунем, ки мо фақат ду гуна намози «3» ракаатӣ дорем: 1) Намози шом (фарз) 2) Намози витр (воҷиб).
Тарзи хондани намози «3» ракаатии фарз (Шом) ин гуна аст, ки пас аз бархостан аз ракаати дуввум, ибтидо «Бисмиллоҳир-раҳмонир-раҳим» гуфта ва баъд фақат сураи Фотиҳаро мехонем; зеро намозе, ки мо мехонем фарз буда ва дар намозҳои фарз (дар ракаатҳои 3-юм ва 4-ум) танҳо сураи Фотиҳа хонда мешавад (замми сура карда намешавад). Аз ин ҷиҳат бидуни ин ки сура (замми сура) бихонем, ба ҳамон тариқи собиқ, рукӯъ ва баъд саҷда мекунем. Сипас аз саҷда бархоста ва мешинем. Ибтидо ташаҳҳуд ва баъд салавот, сипас дуоро ба ҳамон тариқи мазкур (зикршуда) ба оромӣ хонда ва баъд ба ду тараф салом медиҳем. Ба ин тартиб хондани намозҳои «3» ракаатии фарз тамом мешавад.
Аммо хондани намозҳои «3» ракаатии воҷиб (Витр) ба ин гуна аст, ки пас аз бархостан аз ракаати дуввум, ибтидо «Бисмиллоҳир-раҳмонир-раҳим» гуфта ва баъд сураи Фотиҳа ва сипас сураи дигареро (замми сура) низ мехонем; зеро намозе, ки мо мехонем воҷиб буда ва дар намозҳои воҷиб ва суннат лозим аст дар ҳамаи ракаатҳо ба ғайр аз Фотиҳа, сураи дигаре низ хонда шавад. Пас аз итмоми сура, бо гуфтани «Аллоҳу акбар», мардҳо дастҳоро то нармии гӯш ва хонумҳо низ то муқобили сина боло бурда ва тибқи равише, ки қаблан зикр кардем, бояд дасти ростро бар рӯи дасти чап қарор диҳем (яъне дастҳоро мебандем). Дар ҳамин ҳол бояд Дуои Қунут-ро бихонем:
«АЛЛОҲУММА ИННО НАСТАЪИНУКА ВА НАСТАҒФИРУКА ВА НУЪМИНУ БИКА ВА НАТАВАККАЛУ ЪАЛАЙКА ВА НУСНИ ЪАЛАЙКАЛ-ХАЙР. НАШКУРУКА ВА ЛО НАКФУРУКА ВА НАХЛАЪУ ВА НАТРУКУ МАЙ ЯФҶУРУК. АЛЛОҲУММА ИЙЁКА НАЪБУДУ ВА ЛАКА НУСАЛЛИ ВА НАСҶУДУ ВА ИЛАЙКА НАСЪО ВА НАҲФИДУ НАРҶУ РАҲМАТАКА ВА НАХШО ЪАЗОБАКА ИННА ЪАЗОБАКА БИЛ-КУФФОРИ МУЛҲИҚ».
«اَلَّلهُمَّ اِنَّا نَسْتَعِیْنُکَ وَ نَسْتَغْفِرُکَ وَ نُؤْمِنُ بِکَ وَ نَتَوَکَّلُ عَلَیْکَ وَ نُثْنِیْ عَلَیْکَ الْخَیْرَ، نَشْکُرُکَ وَ لاَ نَکْفُرُکَ، وَ نَخْلَعُ وَ نَتْرُکُ مَنْ یَّفْجُرُکَ.
اَلَّلهُمَّ اِیَّاکَ نَعْبُدُ وَ لَکَ نُصَلِّیْ وَنَسْجُدُ وَ اِلَیْکَ نَسْعَی وَ نَحْفِدُ، نَرْجُوْ رَحْمَتَکَ وَ نَخْشَی عَذَابَکَ اِنَّ عَذَابَکَ بِالْکُفَّارِ مُلْحِقْ.
Сипас бо гуфтани «Аллоҳу акбар», ба рукӯъ ва баъд ба саҷда меравем. Пас аз бархостан аз саҷда ба ҳамон тартиби мазкур, ташаҳҳуд, салавот ва дуоро бо оромиши комил хонда ва баъд ба тарафайн (ду тараф) салом медиҳем. Ба ин тартиб хондани намози Витр тамом мешавад.
17. Ракаати чаҳорум. Агар намозе, ки мо дар ҳоли хондани он ҳастем «4» ракаатӣ бошад, бояд пас аз итмоми саҷдаи ракаати севум, баланд шуда ва биистем. Ибтидо «Бисмиллоҳир-раҳмонир-раҳим» гуфта ва баъд сураи Фотиҳаро бихонем. Сипас тибқи ҳамон тариқе ки зикр кардем:
· Агар намоз суннат бошад (масалан 4 ракаат суннати пешин), бояд баъд аз Фотиҳа сураи дигареро низ бихонем.
· Аммо агар намоз фарз бошад (масалан 4 ракаат фарзи пешин ё аср ё хуфтан), бидуни ин ки сураи дигаре бихонем, бо гуфтани «Аллоҳу акбар» ба рукӯъ ва баъд ба саҷда меравем.
Пас аз итмоми саҷда мешинем (барои қаъдаи охир). Ибтидо ташаҳҳуд ва баъд салавот ва сипас дуоро ба тартиб ва ба оромӣ мехонем. Ва дар интиҳо ба ду тараф салом медиҳем. Ба ин тартиб хондани намозҳои «4» ракаатӣ тамом мешавад.
Дуои пас аз намоз
Пас аз итмоми (ба охир расидани) намозҳои фарз, беҳтар аст ин азкор ва дуоро бихонем:
«АСТАҒФИРУЛЛОҲ, АСТАҒФИРУЛЛОҲ, АСТАҒФИРУЛЛОҲАЛ-ЪАЗИМАЛ-ЛАЗӢ ЛО ИЛОҲА ИЛЛО ҲУВАЛ-ҲАЙЮЛ-ҚАЙЮМУ ВА АТУБУ ИЛАЙҲ».
«АЛЛОҲУММА АНТАС-САЛОМУ ВА МИНКАС-САЛОМ, ТАБОРАКТА Ё ЗАЛҶАЛОЛИ ВАЛ-ИКРОМ».
«اَسْتَغْفِرُ اللَّهْ، اَسْتَغْفِرُ اللَّهْ، اَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِیْمَ الَّذِیْ لاَ اِلَهَ اِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّوْمُ وَ اَتُوْبُ اِلَیْهِ».
«اَلَّلهُمَّ اَنْتَ السَّلاَمُ وَ مِنْکَ السَّلاَمُ، تَبَارَکْتَ یَا ذَاالْجَلاَلِ وَ الاِکْرَامِ،».
Тасбеҳоти баъд аз намоз
Пас аз хондани намозҳои фарз ва итмоми суннатҳои баъд аз он, шоиста аст (беҳтар аст) ин тасбеҳоти зеринро низ бигӯем. Ба ин тартиб:
1. СУБҲОНАЛЛОҲ (Пок аст Худованд) — «33» бор.
2. АЛҲАМДУЛИЛЛОҲ (Ситоиш барои Худост) — «33» бор.
3. АЛЛОҲУ АКБАР (Худованд бузургтарин аст) — «34» бор. Ё «33» бор, ва тамоми 100-ум:
4. «ЛО ИЛОҲА ИЛЛАЛЛОҲУ ВАҲДАҲУ ЛО ШАРИКА ЛАҲ, ЛАҲУЛ-МУЛКУ ВА ЛАҲУЛ-ҲАМДУ ЮҲЙӢ ВА ЮМИТ, ВА ҲУВА ҲАЙЮЛ-ЛО ЯМУТ, БИЯДИҲИЛ-ХАЙР, ВА ҲУВА ЪАЛО КУЛЛИ ШАЙЪИН ҚАДИР».
«لاَ اِلَهَ اِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِیْ وَ یُمِیْتُ، وَهُوَ حَیٌّ لاَیَمُوْتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ، وَهُوَ عَلَی کُلِّ شَئٍ قَدِیْرٌ».