بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ الْوَعْدِ الْأَمِينِ، اللَّهُمَّ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ، اللَّهُمَّ عَلِّمْنَا مَا يَنْفَعُنَا، وَانْفَعْنَا بِمَا عَلَّمْتَنَا وَزِدْنَا عِلْمًا، وَأَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ، وَاجْعَلْنَا مِمَّنْ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ، وَأَدْخِلْنَا بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ
Пайравӣ ва иқтидо ба суннатҳои Расулуллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам)
Аз Абуҳурайра (разияллоҳу анҳу) ривоят аст, ки Расулуллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд:
”كُلُّ أُمَّتِي يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَنْ أَبَى، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَنْ يَأْبَى؟ قَالَ: مَنْ أَطَاعَنِي دَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ أَبَى.“
(Ривояти Бухорӣ)
Тарҷумаи ҳадис:
«Ҳамаи уммати ман ба биҳишт дохил мешаванд, магар касе, ки худ аз дохил шудан ба он сарпечӣ кунад». Саҳобагон пурсиданд: «Эй Расули Худо, чӣ касе аз даромадан ба биҳишт худдорӣ мекунад?» Фармуданд: «Ҳар кас аз ман итоат кунад, ба биҳишт дохил мешавад ва ҳар кас аз ман нофармонӣ кунад, пас ӯ ҳамон касест, ки аз биҳишт рӯй гардондааст».
Ин ҳадиси муборак баёнгари он аст, ки пайравӣ ва иқтидо ба сирату суннати Расулуллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) дорои аҳаммияти бузург ва сарнавиштсоз аст. Дар дини Ислом итоат аз Паёмбар (с) танҳо як одоби зоҳирӣ нест, балки меъёри аслии саодати дунёву охират ба шумор меравад. Шайх Исмоил Ҳаққӣ дар «Тафсири Рӯҳу-л-баён» мефармояд: «Бидон, ки пайравӣ аз Расулуллоҳ (с) дари наҷот ва роҳи саодати бузург аст» ва ин байти Мавлоноро нақл мекунад:
Ин чунин фармуд он Шоҳи русул,
Ки манам киштӣ дар ин дарёи кул.
Шоҳи русул. Ин ибора ба ҳазрати Муҳаммад (с) ишора дорад, ки сарвари паёмбарон аст.
Киштӣ дар дарёи кул. Дунё ва зиндагии пуршӯри он ба дарёи бузургу пурталотум монанд шудааст, ки инсон дар он барои наҷот ба киштӣ ниёз дорад.
Нуктаҳои калидии ин ҳадис инҳоянд:
Башорат ва умедворӣ. Асли раҳмати Илоҳӣ бар он аст, ки уммати Паёмбар (с) аҳли наҷот ва биҳишт бошанд ва дарҳои раҳмат ба рӯи ҳама боз аст.
Озодии интихоб ва масъулияти инсон. Маҳрум шудан аз биҳишт натиҷаи маҷбурият нест, балки интихоби худи инсон аст. Касе, ки роҳи суннатро тарк мекунад, гӯё бо дасти худ дари саодатро ба рӯяш мебандад.
Калиди аслии наҷот. Итоат аз фармудаҳои Паёмбар (с) нишонаи воқеии имон ва танҳо роҳи расидан ба ризои Худованд аст.
Суннат ва рафтори Паёмбари Акрам (с) беҳтарин намунаи амалӣ барои сохтани шахсияти инсон аст. Аз ин ҳадис метавон чунин роҳнамоиҳоро барои расидан ба мартабаи инсони комил бардошт кард:
- Ҳамоҳанг сохтани гуфтор ва рафтор. Инсони комил касест, ки имонаш танҳо дар забон намонда, балки дар итоати амалӣ ва риояи арзишҳои ахлоқӣ зоҳир мешавад. Чунончи дар «Тафсири Ҳаққӣ» омадааст:
«Раҳрави роҳи тариқат ин бувад / К-ӯ ба аҳкоми шариат меравад».
- Худсозӣ ва интизоми шахсӣ. Итоат аз суннат ба инсон ёд медиҳад, ки бар нафс ва хоҳишҳои ноҷои худ ғолиб ояд. Ин кор шахсияти инсонро мустаҳкам ва боинтизом месозад.
- Пойбандӣ ба ахлоқи ҳамида. Пайравӣ аз Расулуллоҳ (с) инсонро ба сӯи ростқавлӣ, амонатдорӣ, меҳрубонӣ ба дигарон ва эҳтиром ба ҳуқуқи атрофиён ҳидоят мекунад.
- Масъулиятшиносӣ дар баробари сарнавишт. Ҳадис таълим медиҳад, ки ҳар фард худ меъмори ояндаи хеш аст. Инсони комил барои хатоҳои худ дигаронро гунаҳкор намекунад, балки бо интихоби дуруст роҳи камолро пеш мегирад.
Хонавода пойдевори ҷомеа аст ва саодати он ба пайравӣ аз сирату суннати Расулуллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) вобастагии мустақим дорад:
1. Барои шавҳар (Падар):
- Ҳусни муошират ва меҳрубонӣ. Паёмбар (с) фармудаанд: «Беҳтарини шумо касест, ки барои аҳли хонаводааш беҳтар бошад». Шавҳари пайрави суннат бо ҳамсараш бо нармӣ, эҳтиром ва муҳаббат рафтор мекунад.
- Масъулиятшиносӣ ва сабр. Итоат аз суннат мардро водор месозад, ки дар таъмини нафақаи ҳалол кӯшиш кунад, дар баробари камбудиҳои кӯчаки хонаводагӣ бурдбор бошад ва дар корҳои хона ба ҳамсараш кӯмак расонад.
2. Барои зан (Модар):
- Пойдории меҳр ва эҳтиром. Зане, ки аз суннати набавӣ пайравӣ мекунад, бо суханони нек ва рафтори шоиста фазои хонаро пур аз оромиш ва меҳр месозад.
- Ҳифзи асрор ва иззати оила. Итоат аз фармудаҳои Паёмбар (с) занро ба амонатдорӣ, нигоҳ доштани обрӯи шавҳар ва тарбияи дурусти фарзандон дар рӯҳияи имону ахлоқ ҳидоят мекунад.
3. Барои фарзандон:
- Некукорӣ ва эҳтироми волидайн. Бузургтарин итоат аз Расулуллоҳ (с) барои фарзандон, эҳтиром ва хизмат ба падару модар аст, зеро Паёмбар (с) ризои Худоро дар ризои волидайн донистаанд.
- Ростгӯӣ ва одоб. Фарзандоне, ки сирати Паёмбар (с)-ро намунаи худ мегиранд, аз дурӯғ, дағалӣ ва нофармонӣ дурӣ ҷуста, боиси сарбаландии волидайн ва ободии оила мегарданд.
Ин мақола бо такя ба ривояти Саҳеҳи Бухорӣ аҳаммияти бузург ва сарнавиштсози пайравӣ аз суннати Расулуллоҳ (с)-ро ҳамчун меъёри аслии саодат баррасӣ мекунад. Бо иқтидо ба сирати Паёмбар (с) ҳар як инсон метавонад ба камолоти ахлоқӣ бирасад ва дар хонаводаи худ фазои оромишу хушбахтиро фароҳам оварад.