ОЁ ТАВАЛЛУД ШУДАНИ КӮДАК БО ДАНДОН МАЪНОИ ХОССЕ ДОРАД?
Баррасии фиқҳӣ ва тиббӣ
Бисмиллоҳир-раҳмонир-раҳим
Муқаддима
Баъзан ҳангоми таваллуди кӯдак падидаҳои нодире рух медиҳанд, ки боиси ҳайрату савол ва ҳатто пайдо шудани хурофоту боварҳои нодуруст миёни мардум мегарданд. Яке аз чунин ҳолатҳои камназир таваллуд шудани навзод бо дандон мебошад, ки дар илми тиб онро «дандонҳои наталӣ» (Natal Teeth) меноманд.
Дар баъзе ҷомеаҳо чунин кӯдаконро нишонаи бахт, давлат, шум (фоли бад) ё ҳодисаи ғайриодӣ медонанд ва ҳатто барои онҳо аҳком ё расму оинҳои махсус месозанд. Аммо оё чунин эътиқодҳо дар Ислом асос доранд?
Дар ин навишта масъала аз ду ҷиҳат баррасӣ мешавад:
1. назари шариати Ислом, бахусус мазҳаби ҳанафӣ;
2. назари илми тиб.
Ҳукми шариат
Таваллуд шудани кӯдак бо дандон ҳолати нодир аст, аммо аз нигоҳи тиб маълум ва табиӣ мебошад. Дар шариати Ислом барои чунин ҳолат ҳеҷ гуна ҳукми махсусе вобаста ба баракат, шум (фоли бад), тақдири ояндаи кӯдак ё аҳли хонадон вуҷуд надорад.
Дар Қуръони Карим ва суннати саҳеҳи Расули Худо ﷺ ягон далеле ворид нашудааст, ки чунин таваллудро нишонаи хайр ё шар донад.
Худованди мутаъол мефармояд:
﴿إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ﴾
«Ҳамоно илми Қиёмат танҳо назди Худост. Ӯ боронро нозил мекунад ва медонад, ки дар раҳмҳо чӣ ҳаст.» (Сураи Луқмон, ояти 34).
Аз ин рӯ, нисбат додани таваллуди кӯдак бо дандон ба бахти баланд, шум, фоли нек ё бад, ё пешгӯии ояндаи ӯ ҳеҷ асоси шаръӣ надорад ва аз ҷумлаи хурофоту пиндорҳои мардумӣ ба шумор меравад.
Назари уламои мазҳаби ҳанафӣ
Бо муроҷиат ба китобҳои муътабари фиқҳи ҳанафӣ, аз ҷумла:
- «Ал-Фатово ал-Ҳиндия»;
- «Раддул-муҳтор» (Ибни Обидин);
- «Ал-Баҳру-р-роиқ»;
- «Бадоеъу-с-саноеъ»;
- «Ал-Муҳиту-л-Бурҳонӣ»;
- «Ад-Дурру-л-Мухтор»,
мушоҳида мегардад, ки дар онҳо барои кӯдаке, ки бо дандон таваллуд шудааст, ҳеҷ ҳукми махсуси шаръӣ зикр нашудааст.
Сабаби он равшан аст: ин танҳо як хусусияти офариниши инсон мебошад ва хусусиятҳои хилқатӣ, то замоне ки далели шаръӣ вуҷуд надошта бошад, ҳукми махсусеро ба дунбол надоранд.
Фуқаҳо қоидаи умумиро чунин баён кардаанд:
الأصل في الصفات الخِلْقية أنها من خلق الله تعالى، ولا يترتب عليها حكم إلا بدليل.
Яъне:
«Асл дар хусусиятҳои офаринишӣ он аст, ки онҳо аз офариниши Худованд мебошанд ва то далели шаръӣ вуҷуд надошта бошад, бар асоси он ҳеҷ ҳукми шаръии махсусе собит намешавад».
Оё чунин кӯдак бояд номи махсус дошта бошад?
Ҷавоб — не.
Дар Ислом барои кӯдаке, ки бо дандон таваллуд шудааст, номи махсусе муқаррар нашудааст.
Агар писар бошад, метавон ӯро бо ҳар номи неке, мисли:
- Абдуллоҳ;
- Абдурраҳмон;
- Муҳаммад;
- Аҳмад;
- Юсуф;
- Иброҳим,
номгузорӣ кард.
Агар духтар бошад:
- Фотима;
- Оиша;
- Марям;
- Ҳафса;
- Хадиҷа;
- Зайнаб,
ва монанди инҳо.
Ҳамчунин номгузорӣ бо номҳое, ки ба ҳамин ҳолати таваллуд ишора мекунанд, дар шариат асосе надорад.
Оё барои чунин кӯдак амалҳои махсус лозиманд?
Не.
Барои чунин навзод:
- қурбонии махсус;
- дуои махсус;
- садақаи махсус;
- руқияи махсус,
ба сабаби таваллуд шудан бо дандон машрӯъ нест.
Баръакс, барои ӯ ҳамон суннатҳое анҷом дода мешаванд, ки барои ҳар навзоди мусулмон машрӯъ мебошанд:
- таҳник (агар муяссар гардад);
- азон дар гӯши рост ва қомат дар гӯши чапи тифл гуфтан;
- ақиқа;
- тарошидани мӯйи сар ва садақа кардани ҳамвазни он нуқра;
- интихоби номи нек.
Назари тиб
Аз нигоҳи тиб чунин ҳолат бо номи Natal Teeth (дандонҳои наталӣ) маъруф аст.
Ин падида хеле кам рух медиҳад ва метавонад як ё ду дандони поёнӣ ҳангоми таваллуд вуҷуд дошта бошанд.
Агар ин дандонҳо устувор бошанд ва барои кӯдак ё модар мушкил эҷод накунанд, одатан нигаҳ дошта мешаванд.
Аммо агар онҳо бисёр ҷунбон бошанд ва хавфи фурӯ бурдан ё нафасгир шудани кӯдак вуҷуд дошта бошад, духтур метавонад хориҷ кардани онҳоро тавсия диҳад.
Аз ин рӯ, ин масъала пеш аз ҳама масъалаи тиббӣ мебошад, на масъалаи ақидавӣ ё фиқҳӣ.
Хулоса
Аз он чи гуфта шуд, чунин натиҷа гирифта мешавад:
· Дар Қуръон ва Суннат барои кӯдаке, ки бо дандон таваллуд мешавад, ҳеҷ ҳукми махсус ворид нашудааст.
· Дар мазҳаби ҳанафӣ низ барои чунин ҳолат ҳукми махсус ё номи махсус вуҷуд надорад.
· Бовар кардан ба он ки чунин кӯдак бахт, шум (фоли бад) ё тақдири ғайриодӣ дорад, аз ҷумлаи эътиқодҳои беасос ва хурофот мебошад.
· Ин гуна навзод аз ҷиҳати аҳкоми шаръӣ бо дигар кӯдакон ҳеҷ фарқе надорад ва тамоми аҳкоми умумии навзод, аз қабили номгузорӣ, ақиқа ва дигар суннатҳо нисбат ба ӯ низ татбиқ мешаванд[1].
Валлоҳу аъламу биссавоб.
[1] Манобеъ:
- Қуръони Карим.
- Сарчашмаҳои мазҳаби ҳанафӣ: «Ал-Фатово ал-Ҳиндия», Ибни Обидин, «Раддул-муҳтор», Касонӣ, «Бадоеъу-с-саноеъ», Ибни Нуҷайм, «Ал-Баҳру-р-роиқ», «Ал-Муҳиту-л-Бурҳонӣ», Ҳаскафӣ, «Ад-Дурру-л-Мухтор».
- Nelson Textbook of Pediatrics (бахши Natal Teeth).
- American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD) – Guideline on Management of Natal and Neonatal Teeth.