Саодати воқеии инсон на дар таърифи мардум, балки дар озодии қалб аз қайди дигарон аст.

Мо ҳар рӯз бо одамони зиёд муомила мекунем, некӣ менамоем ва интизори эҳтиром ҳастем. Аммо чаро аксаран вақте қадрдониро намебинем, дилгиру ноумед мешавем? "Ширки пинҳон" чист ва чӣ гуна метавонад заҳматҳои чандинсолаи моро дар як лаҳза барбод диҳад? Дар ин мақола мо дар бораи лаззати ширин ва оромибахши ихлос, роҳҳои наҷот аз васвасаҳои шайтон ва мисоли ҳайратангези «Тоҷири бетабассум» суҳбат хоҳем кард. Ин навишта назари шуморо ба зиндагӣ комилан дигар намуда, кӯмак мекунад, ки амалҳоятонро танҳо барои Худо ва оромии худатон анҷом диҳед.

Ҳиммат баланд дор, ки мардони рӯзгор,

Аз ҳиммати баланд ба ҷое расидаанд.

Бисмиллоҳир-раҳмонир-раҳим

            Алҳамду лиллоҳи Раббил-ъоламин. Ва-с-салоту ва-с-салому ъало Расулиллоҳ (с) ва ъало олиҳи ва саҳбиҳи аҷмаъин. Аммо баъд...

• Оё шумо ягон бор некӣ кардаву дар иваз ношукрӣ дидаед ва аз кардаатон пушаймон шудаед?
• Чаро ҳатто паёмбарони бузург аз ворид шудани ширк ба қалбашон метарсиданд?
• Вақте Зоте ҳаст, ки барои як амали мо 10 баробар аҷр медиҳад, чаро мо муҳтоҷи як табассуми мардум мешавем?
• Оё шубҳаҳо дар ибодат шуморо азият медиҳанд? Роҳи ҳали онро дар ин мақола пайдо кунед!

            Бо Худованд чӣ гуна муносибату рафтор хоҳӣ кард, ВАҚТЕ ӮРО ИБОДАТ НАМУДӢ?

Ибодат — Муносибати хос бо Холиқ

Мо дар зиндагӣ бо ашхоси гуногун муносибату рафторҳои гуногуну зиёде дорем: бо волидайн, дӯстон ва ҳамкорон. Ба онҳо шукр мегӯем, дӯсташон медорем, эҳтиром мекунем ва талабу ниёзҳои худро барояшон баён медорем. Ин муносибатҳо ва алоқамандиҳои зиёде ҳастанд, ки ҳар рӯз аз ҷониби мо анҷом мегирад. Аммо як навъи муносибати дигаре вуҷуд дорад, ки он танҳо ва танҳо хоси Зоти Парвардигор аст ва он «Ибодат» ном дорад. Ибодат ба маънои парастиши комил ва таслим шудан ба фармони Ӯро дорад. Инҷо як ҳушдорест, ки муносибат бо Аллоҳ таъоло набояд мисли муносибат бо махлуқ бошад. Худо ягона Зотест, ки сазовори парастиш аст ва ин муносибат бояд аз ҳар гуна омехтагӣ пок бошад.

Зарур аст, ки ҷуз Худованд касеро ибодату парастиш нанамоӣ. «Ло илоҳа иллаллоҳ» (Нест маъбуди барҳақ магар Аллоҳ). «Ва ло наъбуду илло ийёҳ» (Ва ба ҷуз Ӯ касеро ибодат намекунем). «Лаҳун-ниъмату ва лаҳул-фазл» (Неъмату фазл ҳама аз они Ӯст). «Ва лаҳус-саноул-ҳасан» (Ва санову мадҳи нек танҳо мар Ӯрост). Ло илоҳа иллаллоҳ, мухлисина лаҳуд-дин, ва лав кариҳал-кофирун. (Нест маъбуди барҳақ магар Аллоҳ,  холис гардоранда динро танҳо барои Ӯ ва гарчанде кофирон онро нохоҳам бошанд).

Бо Худованд чӣ гуна муносибату рафтор хоҳӣ кард, ВАҚТЕ ӮРО ИБОДАТ НАМУДӢ?

Хатари бузурге бо номи «Ширки пинҳон»

Бештарин чизе, ки Худованд онро бад мебинад, шарик овардан ба Ӯст. Ҳар касе аз бандагони Худо ибодатеро барои ғайри Худованд анҷом диҳад, ҳамоно шарик овардааст. Инсон набояд гумон кунад, ки аз ин шариковардан дар амон аст. Иброҳим (а) Парвардигорашро дуое кард, ки агар мо дар бораи он андеша намоем, ҳаргиз дар бораи нафси худ эмин нахоҳем монд. Дар сураи «Иброҳим» омадааст, ки Иброҳим (а) Парвардигорашро дуо намуда, гуфтааст: «Ва (ба ёд оваред) чун Иброҳим гуфт: Парвардигоро, ин шаҳр (Макка)-ро амн қарор бидеҳ ва марову фарзандонамро аз он ки бутҳоро парастиш кунем, дур бидор» (сураи Иброҳим, ояти 35).

Оё Иброҳим (а) — падари паёмбарон — метарсад, ки бутҳоро парастиш кунад? Оё ӯ метарсид, ки дар ширк воқеъ шавад? Пас мо чӣ гӯем? Бисёре аз мардум воқеъ шудан дар ширкро аз худ бисёр дур мешуморанд, бо вуҷуди он ки навъе аз анвои шариковардан дар миёни мардум вуҷуд дорад. Оё мусалмон мешавад ва бо вуҷуди ин дар шариковардан воқеъ мегардад? Ин чӣ гуна хоҳад буд?

Ҳамоно ин рафтори риёву худнамоӣ мебошад; он чизе, ки Расулуллоҳ (с) онро «ширки хафӣ» (пинҳон ё ниҳон) номидаанд. Зеро он аз назари бисёре аз мардум пинҳон мемонад. Ин чизе буд, ки Паёмбар (с) аз ҳама бештар рӯх додани онро бар мо метарсиданд, то ҷое ки фармудаанд: «Сахттарин чизе, ки ман бар шумо метарсам, ширки асғар аст». Гуфтанд: «Ширки асғар чист?». Фармуданд: «Риё кардан аст. Аллоҳ таъоло дар рӯзе, ки бандагон ба амалҳояшон муҷозот мешаванд, мегӯяд: Биравед ба назди касоне, ки дар дунё барои онҳо худнамоӣ мекардед ва нигоҳ кунед, ки оё дар назди онҳо чизе ё подоше пайдо мекунед?».

 Нуктаи шавқовар ин аст, ки ҳатто аҳли имон аз ин хатар эмин нестанд. Ширк танҳо бутпарастӣ нест, балки ҳар амале, ки бо нияти худнамоӣ анҷом мешавад, як навъи шарик овардан ба ризои Худост.

            Риёкорӣ — Заҳмати беҳуда ва тиҷорати зиёновар

Чаро Расулуллоҳ (с) аз риёкорӣ (худнамоӣ) ин қадар сахт метарсиданд? Мушкили риёкорӣ дар он аст, ки соҳибаш амалҳои солеҳеро анҷом медиҳад ва шояд дар анҷом додани онҳо заҳмати ниҳоят зиёд ҳам бикашад, лекин дар охир ҳама савобу аҷрашро зиён мебинад, ҳамаро аз даст медиҳад ва ба чизе мушарраф намегардад. Чаро? Зеро ки ӯ бо амалҳои худ танҳо мадҳу ситоиши мардумро мехост ва хостгори таърифи онҳо буд.

            Вақте Парвардигори мо бандагонро дар охират подош медиҳад, ба риёкорон мегӯяд: «Биравед ба назди касоне, ки барои онҳо дар дунё худнамоӣ мекардед, бубинед, ки оё дар назди онҳо подоше пайдо мекунед?». Яъне, оё ин ки ӯ дар дунё заҳмат кашид, вале дар охират ягон подоше нахоҳад дошт? Оре. Зеро ки ҳангоми амалеро анҷом додан, чун ният карда буд, дар қалбаш нияти дигареро бо нияти барои Худованд будани он амал шарик карда буд ва Худовандро ба танҳоӣ мақсуди худ қарор надода буд. Чун Парвардигори мо Бениёз ва Ғаюр аст, розӣ намешавад, ки дар амал бо Ӯ касе шарик оварда шавад. Расулуллоҳ (с) хабар додаанд, ки Худованд мефармояд: «Ман бениёзтарини шарикон аз шариковардан ҳастам. Касе амалеро анҷом диҳад ва дар он бо Ман касеро шарик гардонад, Ман онро бо ширкаш вомегузорам». Савганд ба Худо, ки ин зиёни ошкор аст. Аз ин ҷиҳат аст, ки баъзе аз донишмандон мегӯянд: «Барои касе, ки ихлос наварзидааст, бигӯед, ки худатро беҳуда заҳмат мадеҳ».

            Ин бахш моро ба андеша ваъдор мекунад: Чаро мо бояд энергия ва вақти худро барои касоне сарф кунем, ки дар рӯзи сахтӣ ба мо фоидае расонида наметавонанд? Танҳо Худо Бениёз аст ва танҳо Ӯ подоши ҳақиқӣ медиҳад.

            Чӣ гуна бар васвасаи шайтон пирӯз шавем?

Як мушкилие вуҷуд дорад, ки мехоҳем онро имрӯз баррасӣ намоем. Баъзе инсонҳо бо масъалаи риё мушкилӣ доранд. Ҳамеша ҳис мекунанд, ки гӯё риёкорӣ мекунанд. Шайтон доимо ба онҳо мегӯяд, ки «ту худнамоӣ, ту риёкорӣ». Ин гуна инсонҳо дар ҳақиқат хаста шудаанд. Яъне ин муъминони бечора ҳамеша метарсанд, ки мабодо амалашон риё бошад. Шайтон аз ин тарс истифода бурда, онҳоро дилсард мекунад. Пас чӣ бояд кард? Се суоле вуҷуд дорад, ки агар мо ба онҳо посух дода тавонем, мушкилӣ ҳал мешавад:

            Суоли аввал: Вақте ягон ибодатеро анҷом медиҳӣ, оё ту ҳастӣ, ки муқаррар менамоӣ, ки худнамоӣ мекунӣ ё ихлос намуда истодаӣ, ё шайтон аст, ки аз ҷойи ту муқаррар мекунад? Кист, ки қарори ихлосро содир мекунад? Ту ва ё шайтон? Посухаш ин аст: Табиист, ки ман! Яъне: Кӣ қарори ихлосро медиҳад? (Ман).

            Суоли дувум: Ин ки туро васваса мекунад ва мегӯяд, ки «ту риёкорӣ, ту риёкорӣ» ва хушӯъу фурӯтании туро дар ибодатат вайрон месозад, он фариштае аз малоик аст ё шайтоне аз шайтонҳо? Шакке нест, ки шайтоне аз шайтонҳост. Яъне: Васвасаи риё аз кист? (Шайтон).

1.                 Суоли сеюм: Дар ибодат кардан, оё Худованд туро бар асоси муқаррарнамудаи худат ҳисоб мегирад ё бар асоси васвасаи шайтон? Посух чунин аст: Табиист, ки ба қарори ман маро ҳисоб мегирад, на бар васвасаи шайтон. Яъне: Худо аз рӯи чӣ ҳисоб мегирад? (Аз рӯи қарори дили ман).

            Пас, эй бародар! Агар масъала чунин бошад, чаро аз чизе метарсӣ, ки Худованд бар он туро ҳисоб намегирад? Бигузор, ки туро васваса кардан гирад, то аз ҳасад оташ бигирад. Туро чӣ ғам гирифтааст?

            Бародарон ва хоҳарони гиромӣ! Риё ва худнамоӣ кардан беихтиёр нест. Агар хостӣ, ки риёкорӣ намоӣ, пас ту риёкорӣ мекунӣ. Ва агар хостӣ, ки риёкорӣ нанамоӣ, пас риёкорӣ наменамоӣ. Оё медонӣ, ки чаро ту риёкор нестӣ? Чунки ту аз ин шууру эҳсос дилтанг ҳастӣ. Агар дар ҳақиқат риёкор мебудӣ, ҳаргиз дилтанг намешудӣ. Риёкор мехоҳад риё кунад, пас чаро аз ин шуур дилтанг шавад? Валек чун ту риё кардан намехоҳӣ, аз ин ҷиҳат аст, ки ту дилтанг мешавӣ. Ба шайтон ҳеҷ диққат мадеҳ, чунки агар ту ба ӯ диққат додӣ, дар қалби ту бузург мешавад. Ту ихлосро ният кун, савганд ба Худо, ки агар шайтон ҳазор бор ба ту бигӯяд, ки ту риёкор ҳастӣ, ту дар назди Худованд ҳаргиз риёкор намебошӣ. Алҳамдулиллоҳ, ки ин мушкилӣ тамом шуд. Вақте аз риёкорӣ дурӣ гирифтӣ ва эҳсоси ихлос намудӣ, албатта ҳаёти ниҳоят поке хоҳӣ зист.

            Ин як дарси равоншиносии исломист. Дар ин баррасӣ ба ин хулоса мерасем, ки агар ту аз эҳсоси риё нороҳат бошӣ, пас ту риёкор нестӣ! Зеро риёкор аз худнамоӣ лаззат мебарад, на дилтангӣ. Тарс аз риё — нишонаи имон аст.

Лаззати ихлос ва озодӣ аз қайди мардум

Ихлос чӣ қадар ширин аст! Дар қалбат лаззате ширинтар ва лазизтар аз ихлос пайдо нахоҳӣ кард. Ихлос ин аст, ки ҳамаи амалҳои ту танҳо барои Аллоҳ таъоло бошанд ва танҳо барои ризо шудани Аллоҳ таъоло анҷом гирифта бошанд. Ва ибодатҳоят ҳамааш барои Аллоҳ бошанд; на риё кардан дар он бошад ва на овозаи худро дар миёни мардум ба ин ибодатҳо ва амалҳо паҳн кардан.

            Ту ба падару модарат некӣ мекунӣ; баробар аст, ки туро аз бародарон ва хоҳаронат боло донистанд ё онҳоро бар ту боло донистанд, муҳим нест. Ту бар фақирон садақа мекунӣ; баробар аст, ки мардум донистанд ё надонистанд. Муҳимтарин чиз ин аст, ки Худованд маро бидонад ва малоик барои ман амали солеҳамро қайд кунанд, сипас баъди ин донистан ва надонистани ягон касе барои ман муҳим нест. Некуахлоқиятро дар пеши дӯстонат зоҳир накун ё дар пеши хонаводаи ҳамсарат, то бо ту муносибату рафтори нек кунанд, на! Балки ту бо онҳо муносибати хуб кун, баробар аст, ки онҳо ба ту муносибати хуб карданд ё накарданд. Муҳим ин аст, ки оё Худованд аз ман розӣ аст ё не? Ин аст муҳимтарин чиз. Агар ту Худовандро розӣ карда бошӣ, ҳар чизи ғайри он дигар аҳамияте надорад.

            Ихлос ба инсон оромиши ботинӣ мебахшад. Нафари боихлос ҳеҷ гоҳ "сӯхта" намешавад, зеро интизориҳои ӯ танҳо аз Худост, на аз бандаҳои ношукр.

            Оре, аз мардум чӣ мехоҳӣ? Аз ҳама муҳим ин аст, ки ту ба ҷаннат дохил шавӣ. Вале агар ягон касе аз онҳо туро таърифу мадҳ ҳам накард, муҳим нест. Баробар аст, ки мудир донист, ки ту кӯшишкунанда ҳастӣ ё не. Баробар аст, ки масъул донист, ки ту хато накардаӣ ё надонист. Дар охир, оё мутааккид (боварӣ) нестӣ, ки Аллоҳ таъоло аз ту инро медонад? Ҳамин кифоя аст. Махлуқҳо қадри туро намедиҳанд. Дар ин масъала мутааккид (боварии комил дошта) бош. На қадратро махлуқҳо медонанд ва на ҳаққатро медиҳанд. Аммо Парвардигори мо Субҳонаҳу ва Таъоло — Ӯ Зоте аст, ки аз ҳама зиёдтар дар бораи ту медонад. Ва медонад, ки лоиқу сазовори чӣ ҳастӣ ва Ӯ ба ту аз он чӣ сазовор мебошӣ, бештар медиҳад. Касе як ҳасанае анҷом дод, барои ӯ даҳ баробари он аст. Агар ту бо ин сурат андеша ва фикр мекарда бошӣ, туро ягон чиз ҳаргиз ғамгин намесозад. Ва ба касе аҳамияту диққат ҳам намедиҳӣ, ки қадри туро надонистааст. Чунки аслан ту ин корро барои ӯ накардаӣ.

БИСЁРИҲО НЕКӢ МЕКУНАНД ВА ЧУН ҚАДРДОНИРО НАМЕБИНАНД, ДИЛСАРД МЕШАВАНД. ВАЛЕ МУЪМИНИ ВОҚЕӢ БАРОИ ХУШНУДИИ АЛЛҲО ТАЪОЛО ВА РИЗОМАНДИЯ ВА СИПАС БАРОИ АҶРУ ПОДОШИ Ӯ Т АЪОЛО КОРИ НЕКРО АНҶОМ МЕДИҲАД.

            Фалсафаи «Тоҷири Табассум»

Ва касоне аз мардум мебошанд, ки ин гуна зиндагӣ мекунанд: бисёре аз мардум ба аҳлашон некӣ мекунанд, ба падару модар ё ба дӯстонаш некӣ мекунанд, дар ҷойи кораш некӣ мекунанд, вале қадрдониро пайдо намекунанд. Дар чунин ҳолат, онҳо ё кори кардаи худро ба дигарон нақл мекунанд, то бидонанд ва ё аз некӣ кардан бозмеистанд. Кори дуруст ин аст, ки инсон набояд хайри кардаи худро ошкор кунад ва ё аз кори хайр таваққуф намояд. Чаро? Зеро ӯ аслан барои онҳо ин корҳоро накардааст, балки барои ба даст овардани аҷру савоби ин некӣ аз ҷониби Худованд онро анҷом додааст. Баробар аст, ки онҳо некӣ карданд ё накарданд. Муҳим ин аст, ки оё ту аҷратро аз Худованд дарёфтӣ ё не? Агар дарёфта бошӣ, дигар кор хотима ёфтааст.

            Ман барои ту як мисоли равшане мезанам. Масалан, ту ба тиҷорати қаламҳо машғул ҳастӣ ва қимати як қалам 1 сомонӣ аст. Ман яке аз тоҷиронро медонам, ки ин қаламро аз ту ба 10 сомонӣ мехарад. Оё ту онро мефурӯшӣ ё не? Табиист, ки мефурӯшам. Лекин ӯ ба ту мегӯяд, ки як мушкилӣ вуҷуд дорад. Оё он мушкилӣ пардохт накардан аст? На, ӯ нақд пардохт мекунад. Вале мушкилӣ дар он аст, ки ин тоҷир ҳеҷ гоҳ табассум намекунад. Оё табассум накардани ӯ мушкилӣ дорад? Ин ба ман чӣ аҳамият дорад? Аслан ман намехоҳам, ки ӯ табассум кунад, муҳим ин аст, ки ман пулашро даҳ баробар бештар ба даст орам. Бигзор, ки табассум накунад.

            Ин мисоли олиҷаноб мантиқи муомила бо Худоро мефаҳмонад. Мо набояд некиҳои худро бо ношукрии мардум барбод диҳем. Агар подоши мо дар назди Худо маҳфуз бошад, чеҳраи турши мардум ба мо зараре намерасонад.

            Калиди ҳаёти пок

Дар ин ҷо ҳам масъала маҳз ҳамин гуна аст. Ту ба падару модарат некӣ кардӣ, то ҳасанае (савобе) ба даст орӣ. Сипас, дигар муҳим нест, ки онҳо ба ту эҳсон карданд ё накарданд. Муҳимтарин чиз ин аст, ки Аллоҳ таъоло ба ту аҷр медиҳад. Дигар табассум мекунанд ё намекунанд, ин аҳамияте надорад. Вақте Аллоҳ таъоло дар баробари муносибати ту ба ивази як ҳасана даҳ ҳасана ба ту медиҳад, радди феъли онҳо барои ту чӣ аҳамияте дорад? Муҳим он аст, ки ту фоидаи охиратро ба даст орӣ. Агар инсон ин қоидаро дар амал ҷорӣ кунад, ҳаёташ комилан тағйир меёбад. Ӯ дигар аз ягон бадие, ки аз тарафи шахсе ба ӯ мерасад, нороҳат намешавад, зеро ҳадафаш болотар аз ин ҷаҳони фонӣ аст. Саодати ҳақиқӣ дар он аст, ки бо Худо бошӣ ва аҷратро танҳо аз Ӯ интизор шавӣ.

            Оё ин шууру эҳсоси барҷаста нест? Инро таҷриба намо. Ҳаётат комилан тағйир меёбад. Ба тавфиқи Худовандӣ...

Дар умум: Ин мақола хонандаро аз банди интизориҳои беҳуда аз мардум озод намуда, ба сӯи як ҳаёти мустақил ва худомеҳвар ҳидоят менамояд.

Нуктаҳои калидии мақола (Хулосаи муҳим)

·        Ихлос ин озодист: Некӣ кардан бидуни интизории посух аз мардум, баландтарин дараҷаи ҳуррияти инсон аст.

·        Риё зиёни ошкор аст: Амале, ки танҳо барои дидани дигарон бошад, соҳибашро дар охират дасти холӣ мегузорад.

·        Ҳилаи шайтон: Агар шумо аз "риёкор будан" хавотир бошед, пас ин нишони имони шумост, зеро риёкори воқеӣ ҳеҷ гоҳ чунин ғам намехӯрад.

·        Формулаи зиндагӣ: Агар Худованд ба ту аҷри даҳчанд ваъда дода бошад, беэътиноии бандаҳо набояд туро ғамгин созад.