ҚУРЪОН НУР ВА РАҲНАМОИ БЕҲТАРИНҲО
ҚУРЪОН НУР ВА РАҲНАМОИ БЕҲТАРИНҲО
АЗ ДАФТАРИ УМРА ВА АСРОРИ ОН: САФАРИ ҚАЛБ
Featured

АЗ ДАФТАРИ УМРА ВА АСРОРИ ОН: САФАРИ ҚАЛБ

Саъй байни Сафо ва Марва: Фиқҳ, Таърих ва Асрори Қалбии Таваккул

Ин ҷо танҳо роҳрав ва ҳаракати ҷисм нест, балки масири таърихиест, ки қалби инсонро аз изтироб ба итминон ва аз вобастагӣ ба халқ ба вобастагӣ ба Холиқ мерасонад. Саъй байни Сафо ва Марва яке аз рукнҳои асосии умра буда, дарси бузурги зиндагӣ ва тарбияи оилаи имониро барои тамоми мусалмонон то рӯзи қиёмат дар худ дорад. Дар ин бахш шумо на танҳо бо аҳкоми фиқҳӣ ва таърихи чашмаи мубораки Замзам шинос мешавед, балки асрори қалбии ин ибодат ва роҳҳои татбиқи таваккулу сабри фаъолро дар ҳаёти рӯзмарраи худ меомӯзед. Бо пойҳои худ қиссаи ҳазрати Ҳоҷарро зинда кунед ва бо қалби пур аз яқин ба сӯйи ризои Аллоҳ қадам гузоред.

Бисми‑л‑лоҳи‑р‑раҳмони‑р‑раҳим

Пешгуфтори Истгоҳи чорум

Саъй байни Сафо ва Марва

Дарвозаи дигаре аз асрори Саъй

Мактаби оилаи имонӣ (Дарси эътимод, таслим ва таваккул)

Дар миёни тамоми саҳнаҳои зиндагии ҳазрати Иброҳим, Ҳоҷар ва Исмоил (алайҳимуссалом), Худованд маҳз ҳамин қиссаро ҷовидона гардонид. Ин ҳодиса танҳо таърихи як хонавода нест, балки дарси зиндагии тамоми оилаҳои мусалмон то рӯзи қиёмат аст.

Тасаввур кун...

Падаре ҷавон ҳамсар ва кӯдаки ширхораашро дар биёбоне мегузорад, ки на об ҳаст, на дарахт, на инсон ва на нишонаи зиндагӣ.

Ҳоҷар аз паси шавҳараш роҳ меравад ва чандин бор мепурсад:

— Эй Иброҳим! Моро дар ин ҷо танҳо мегузорӣ?

Ӯ аз шиддати дарди ҷудоӣ ҷавоб намедиҳад.

Боз мепурсад...

Боз ҷавобе нест.

То он ки саволи охиринро медиҳад; саволе, ки тамоми таърихро дигаргун сохт:

«Оё Худованд туро ба ин амр кардааст?»

Иброҳим (алайҳиссалом) танҳо як калима мегӯяд:

«Бале.»

Дар ҳамин лаҳза Ҳоҷар дигар ҳеҷ саволе намекунад.

На мегӯяд: «Чаро?»

На мегӯяд: «Ман чӣ гуна зиндагӣ мекунам?»

На мегӯяд: «Фарзандам мемирад.»

Танҳо бо қалби пур аз яқин мегӯяд:

«إذن لا يضيعنا الله»

«Пас Худованд моро ҳаргиз зоеъ нахоҳад кард.»

Ин ҷумла аз ҳазорҳо китоб дар бораи таваккул бузургтар аст.

 

🌿 Дарси ин қисса барои ҳар хонавода

Аз худ бипурс:

Агар имрӯз шавҳар барои ризои Худо қароре бигирад, ҳамсар то чӣ андоза ба ӯ эътимод мекунад?

Ва агар ҳамсар ба роҳи Худо сабр кунад, шавҳар то чӣ андоза қадри ин имонро медонад?

Чанд хона имрӯз ба сабаби набудани эътимод вайрон мешавад?

Чанд фарзанд ба сабаби ихтилофи падару модар аз тарбияи солим маҳрум мемонад?

Чанд ҳамсар пеш аз он ки ба Худо таваккул кунад, ба гумон, тарс, бадбинӣ ва норозигӣ паноҳ мебарад?

Ин қисса барои нақл кардан нест.

Ин барои зиндагӣ кардан аст.

 

🌿 Чаро Худованд ин қиссаро ҷовидона кард?

Дар Қуръон ҳазорҳо воқеаҳои зиндагии паёмбарон рух додаанд.

Аммо чаро Худованд маҳз ин саҳнаро боқӣ гузошт?

Чаро то рӯзи қиёмат миллионҳо мусулмон бояд миёни Сафо ва Марва ҳафт бор роҳ раванд?

Зеро Худованд мехоҳад ҳар бор ба инсон бифаҳмонад:

Хонаводае, ки бар асоси имон, таваккул ва эътимод сохта шавад, метавонад тамоми таърихро дигаргун кунад.

Аз ҳамин хонавода Исмоил (алайҳиссалом) ба воя расид.

Аз насли ӯ Хотами паёмбарон Муҳаммад ﷺ омад.

Аз ҳамин биёбони холӣ шаҳри Макка ба вуҷуд омад.

Аз ҳамин саъй чашмаи Замзам ҷорӣ гардид.

Ва аз ҳамин таваккул уммате ба вуҷуд омад, ки то имрӯз «Лаббайк» мегӯяд.

***


🌿 Худро дар ин оина бубин...

Эй бародари умракунанда...

Эй хоҳари умракунанда...

Ҳангоми саъй танҳо ба Ҳоҷар нигоҳ макун.

Ба хонаи худ нигоҳ кун.

Ба муносибати худ бо ҳамсарат нигоҳ кун.

Ба тарбияи фарзандонат нигоҳ кун.

Ба эътимодат ба Худо нигоҳ кун.

Агар Худованд имрӯз туро дар роҳи душворе қарор диҳад...

Оё ту ҳам метавонӣ бо тамоми итминон бигӯӣ:

«Пас Худованд моро ҳаргиз зоеъ нахоҳад кард.»

Агар ҷавоб «ҳа» бошад...

Ту танҳо байни Сафо ва Марва роҳ нарафтаӣ,

балки дар мактаби Ҳоҷар дарс хондаӣ.

 

 

 

Дар паноҳи Уммул-қуро (Сояҳои Каъбаи Мушарраф)

Истгоҳи чорум

Саъй байни Сафо ва Марва

Мактаби изтирор, яқин ва таваккул

﴿Нидои ҳаракат ба сӯйи кушоиш﴾

Эй меҳмони Худо...

Ҳоло аз гирди Хонаи Худо берун мешавӣ.

Дар тавоф омӯхтӣ, ки маркази зиндагӣ танҳо Аллоҳ аст.

Акнун ба мактаби дигаре ворид мешавӣ.

Мактаби ҳаракат.

Мактаби кӯшиш.

Мактаби умед.

Мактаби таваккул.

Пеши назарат роҳи сафеди Сафо ва Марва тӯл кашидааст.

Ин танҳо роҳрав нест.

Ин роҳест, ки ҳазорҳо сол пеш пойҳои модаре онро муқаддас карданд.

Модаре, ки тамоми дунё аз ӯ рӯй гардонда буд...

Аммо Худо аз ӯ рӯй нагардонд.

Ҳоло ту дар ҳамон роҳ қадам мегузорӣ.

Шояд пойҳоят хаста шаванд...

Аммо бигзор қалбат зинда гардад.

Зеро дар ин роҳ ҳар қадам ба ту мегӯяд:

Ҳар кас ба сӯи Худо давидааст, ҳаргиз ноумед барнагаштааст.

***


❶ Дарвозаи таърих

Аввал: Дониши таърихӣ ва фиқҳӣ

(Он чи донистанаш ҳатмист)

Саъй байни Сафо ва Марва яке аз рукнҳои асосии умра мебошад. Ҷумҳури уламо бар онанд, ки умра бе саъй дуруст намешавад. Он аз ҳафт давр иборат аст: даври аввал аз Сафо оғоз шуда, дар Марва анҷом меёбад; бозгашт аз Марва ба Сафо даври дувум мебошад ва ҳамин тавр даври ҳафтум дар Марва ба поён мерасад.

Аммо саъй танҳо ҳафт маротиба роҳ рафтан нест.

Ин роҳ моро ба оғози таърихи Макка мебарад.

Ба рӯзе, ки ҳазрати Иброҳим (алайҳиссалом) бо амри Худованд ҳамсараш Ҳоҷар ва фарзанди ширхорааш Исмоилро дар водие гузошт, ки Қуръон онро чунин тасвир мекунад:

﴿بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ﴾

«Дар водие, ки на кишт дорад ва на ободонӣ.»

На обе буд.

На дарахте.

На инсоне.

На нишонаи зиндагӣ.

Иброҳим (алайҳиссалом) рӯ ба бозгашт овард.

Ҳоҷар аз пасаш шитофт.

Бо дили пур аз меҳри ҳамсар ва ғами фарзанд пурсид:

— Эй Иброҳим! Моро дар ин ҷо танҳо мегузорӣ?

Ӯ ҷавобе надод.

Боз пурсид...

Боз ҷавобе нашунид.

То саволи охиринро кард:

«Оё Аллоҳ туро ба ин амр кардааст?»

Иброҳим (алайҳиссалом) гуфт:

«Бале.»

Ҳоҷар дигар чизе напурсид.

На эътироз кард.

На шикоят.

На гиря.

Танҳо гуфт:

«إذن لا يضيعنا الله»

«Пас Худованд моро ҳаргиз зоеъ нахоҳад кард.»

Ин ҷумла баъд аз ҳазорҳо сол имрӯз ҳам дар миёни Сафо ва Марва садо медиҳад.

Баъд аз он буд, ки Ҳоҷар барои ҷустуҷӯи об ҳафт бор байни ин ду кӯҳ ҳаракат кард.

Ҳамин кӯшиши содиқона сабаб гардид, ки бо амри Худованд чашмаи Замзам аз зери пойи Исмоили хурдсол ҷорӣ шавад.

Садсолаҳо баъд Паёмбари акрам ﷺ низ ҳамин роҳро тай намуд.

Бар кӯҳи Сафо баромад.

Ин оятро тиловат кард:

﴿إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللَّهِ﴾

Ва фармуд:

«نبدأ بما بدأ الله به»

«Аз он чиз оғоз мекунем, ки Худованд аз он оғоз кардааст.»

 

🌿 Аз донистан то амал

Акнун, ки таърихи ин роҳро донистӣ, бидон:

Ҳар қадаме, ки имрӯз байни Сафо ва Марва мегузорӣ, танҳо ҳаракати ҷисм нест.

Ту роҳеро тай мекунӣ, ки пеш аз ту модари ҳамаи соҳибони яқин онро тай кардааст.

Ҳар боре, ки аз Сафо ба Марва меравӣ, гӯё бо Ҳоҷар ҳамқадам мешавӣ.

Ҳар боре, ки аз Марва бозмегардӣ, аз худ бипурс:

Оё ман ҳам дар зиндагӣ чунин яқин дорам?

Ё бо аввалин мушкил аз раҳмати Худо ноумед мешавам?

 

 


❷ Дарвозаи фиқҳ

Дувум: Фиқҳи амалӣ

(Он чи бояд анҷом дод ва ибодат кард)

Пас аз он ки тавофи худро анҷом додӣ, агар имконият бошад ду ракъат намози пас аз тавофро хонда, аз оби мубораки Замзам нӯшидӣ ва бо дуову ниёз қалбатро омода сохтӣ, акнун бо оромӣ ба тарафи Масъо (ҷои саъй) ҳаракат намо.

Дар ин ҷо ибодати дигаре оғоз мешавад, ки онро Худованд аз нишонаҳои дини Худ қарор додааст.

① Ба тарафи кӯҳи Сафо ҳаракат кун

Ҳангоми наздик шудан ба кӯҳи Сафо ин ояти Каримаро бихон:

﴿إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللَّهِ ۖ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا ۖ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ﴾

«Ҳамоно Сафо ва Марва аз нишонаҳои Худоянд. Пас ҳар кас Ҳаҷ ё Умраи Хонаро анҷом диҳад, бар ӯ гуноҳе нест, ки байни он ду саъй кунад. Ва ҳар кас ихтиёран кори неке анҷом диҳад, пас Худованд қадрдон ва доност.» (Сураи Бақара, 158)

Сипас бигӯ:

«نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ»

«Аз ҳамон чизе оғоз мекунем, ки Худованд аз он оғоз кардааст.»

Ин суханро танҳо дар оғози саъй, ҳангоми аввалин расидан ба Сафо мегӯянд.

 

② Бар кӯҳи Сафо баро

То ҷое боло рав, ки агар имкон бошад Каъбаи Мушаррафро бубинӣ.

Агар аз сабаби биноҳо ё издиҳом Каъба дида нашавад, ба самти он рӯ овардан кофист.

Сипас:

  • рӯ ба қибла ист;
  • дастҳоятро мисли ҳолати дуо баланд кун;
  • бо ҳузури қалб ибодатро оғоз намо.

 

③ Се бор такбир бигӯ

Бигӯ:

الله أكبر

الله أكبر

الله أكبر

Баъд ин зикри бузурги набавиро бихон:

لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.

لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ.

Тарҷума:

«Ҳеҷ маъбуде ҷуз Аллоҳи Ягона нест. Ӯ шарике надорад. Фармонравоӣ танҳо аз они Ӯст. Ситоиш танҳо аз они Ӯст ва Ӯ бар ҳар чиз тавоност.

Ҳеҷ маъбуде ҷуз Аллоҳи Ягона нест. Ӯ ба ваъдаи Худ вафо кард, бандаи Худро ёрӣ намуд ва тамоми гурӯҳҳои душманро танҳо Худ шикаст дод.»

 

④ Дуо кун

Пас аз ин зикр ҳар чӣ мехоҳӣ аз Худованд бихоҳ.

Ин яке аз беҳтарин мавзеъҳои дуо мебошад.

Барои худ.

Барои падару модар.

Барои ҳамсар.

Барои фарзандон.

Барои аҳли хонадон.

Барои устодон.

Барои тамоми уммати Муҳаммад ﷺ.

Аз Худованд бихоҳ:

  • имони комил;
  • қалби солим;
  • илми судманд;
  • ризқи ҳалол;
  • ҳусни хотима;
  • Ҷаннати Фирдавс;
  • ҳамнишинӣ бо Паёмбари Акрам ﷺ.

 

⑤ Ин амалро се маротиба такрор кун

Аз Ҷобир ибни Абдуллоҳ (разияллоҳу анҳу) ривоят шудааст, ки Паёмбар ﷺ:

  • ин зикрро гуфтанд;
  • баъд дуо карданд;
  • сипас боз ҳамин зикрро гуфтанд;
  • боз дуо карданд;
  • бори сеюм низ ҳамин тавр анҷом доданд.

Пас суннат ҳамин аст:

Зикр → Дуо

се маротиба такрор шавад.

 

⑥ Ба тарафи Марва ҳаракат кун

Бо оромӣ роҳ бирав.

Дар роҳ:

  • Қуръон бихон;
  • тасбеҳ бигӯ;
  • таҳлил бигӯ;
  • такбир бигӯ;
  • истиғфор намо;
  • бар Паёмбар ﷺ салавот фирист.

Ҳеҷ зикри махсусе барои тамоми роҳи байни Сафо ва Марва аз Паёмбар ﷺ собит нашудааст.

Аз ин рӯ ҳар зикре, ки қалбатро ба Худо наздик мекунад, машғул шав.

 

⑦ Байни ду чароғи сабз

Вақте ба ду нишонаи сабз мерасӣ:

Барои мардон:

Суннат аст, ки байни онҳо бо қадамҳои тез (ҳарвала) ҳаракат намоянд.

Ин давидан нест.

Ин роҳравии тезу пурҳаракат аст.

Барои занон:

Ҳарвала суннат нест.

Онҳо тамоми масирро бо роҳравии одӣ тай мекунанд.

 

⑧ Ҳангоми расидан ба Марва

Ба кӯҳи Марва баро.

Рӯ ба қибла ист.

Ҳамон амалеро анҷом деҳ, ки дар Сафо анҷом дода будӣ:

  • се бор такбир;
  • зикри набавӣ;
  • дуо;
  • се маротиба такрор.

Бо расидан ба Марва даври аввал ба анҷом мерасад.

 

⑨ Ҳафт давр

Тартиби дурусти ҳисоб чунин аст:

  • Сафо → Марва = даври якум;
  • Марва → Сафо = даври дувум;
  • Сафо → Марва = сеюм;
  • Марва → Сафо = чорум;
  • Сафо → Марва = панҷум;
  • Марва → Сафо = шашум;
  • Сафо → Марва = ҳафтум.

Саъй ҳамеша дар Марва анҷом меёбад.

 

⑩ Пас аз анҷоми саъй

Баъди ба итмом расидани даври ҳафтум:

Мардон:

Беҳтарин амал тарошидани тамоми мӯйи сар (ҳалқ) мебошад.

Агар кӯтоҳ кунанд (тақсир) низ ҷоиз аст.

Паёмбар ﷺ се бор барои тарошандагон дуо карданд ва як бор барои кӯтоҳкунандагон.

Занон:

Танҳо аз нӯги мӯйҳои худ ба андозаи як банди ангушт (тақрибан як ангушт) кӯтоҳ мекунанд.

Бо ҳамин умраи ту ба анҷом мерасад ва аз эҳром пурра хориҷ мегардӣ.

 

🌿 Аз амал ба дил

Фиқҳ имрӯз ба ту омӯхт, ки чӣ гуна саъй анҷом диҳӣ.

Аммо дарвозаи баъдӣ ба ту меомӯзад, ки бо кадом қалб бояд байни Сафо ва Марва роҳ равӣ.

Зеро мумкин аст ду нафар як масирро тай кунанд:

яке танҳо ҳафт бор роҳ равад,

ва дигаре дар ҳамин ҳафт давр тамоми зиндагии худро дигаргун созад.

***

 


❸ Дарвозаи қалб

Севум: Фиқҳи қалбӣ, асрор ва мақоми муроқиба

(Худо маро мебинад)

Имом Ибни Қаййим (раҳимаҳуллоҳ) дар баёни асрори маносик маънои бисёр нозукеро баён мекунад. Ӯ мефармояд, ки саъйи байни Сафо ва Марва монанди он аст, ки банда пайваста дар остонаи Подшоҳ даромаду баромад мекунад; бо тамоми вуҷуд ниёзмандӣ, муҳтоҷӣ ва изтирори худро нишон медиҳад. Ӯ мисли ғуломест, ки ҳар лаҳза ба даргоҳи хоҷааш бозмегардад ва танҳо як чиз мехоҳад: авф, раҳмат ва ризои Ӯро.

Аммо сирри аслии саъй танҳо дар роҳ рафтан нест.

Сирри саъй — тарбияи қалб аст.

Вақте аз назди Каъба хориҷ шудӣ, гӯё Худованд ба ту мефармояд:

«Ту муҳаббати худро баён кардӣ; акнун ростии онро нишон деҳ.»

Муҳаббат танҳо бо гиря назди Каъба собит намешавад.

Муҳаббат бо ҳаракат собит мешавад.

Бо сабр.

Бо кӯшиш.

Бо таваккул.

Бо таслим.

Ҳоҷар (алайҳассалом) ин мактабро барои ҳамаи башарият сохт.

Вақте об тамом шуд, вай дар ҷояш нанишаст.

На гуфт: «Ман таваккул кардам, пас дигар ҳаракат намекунам.»

Ва на танҳо ба сабабҳо такя кард.

Ӯ миёни ин ду ҳақиқат ҷамъ намуд:

кӯшиши комил ва таваккули комил.

Ҳафт бор давид.

Ҳар бор умед дошт.

Ҳар бор ба Худо бозгашт.

Ҳар бор дил ба Парвардигор баст.

Ва Худованд нишон дод, ки кушоиш аз он ҷое меояд, ки инсон ҳатто тасаввур намекунад.

Замзам аз Сафо набаромад.

Аз Марва ҳам набаромад.

Аз зери пойи кӯдаке ҷорӣ шуд, ки худ ҳатто наметавонист барои худ об талаб кунад.

Ин дарси бузурги тавҳид аст.

Сабабҳоро бигир, аммо дилатро ба сабабҳо мабанд.

 

Дар ҳар давре, ки байни Сафо ва Марва ҳаракат мекунӣ, Худованд ба қалби ту менигарад.

Ӯ нигоҳ намекунад, ки чанд километр роҳ рафтӣ.

Ӯ мебинад, ки қалбат чанд қадам ба Ӯ наздик шуд.

Ӯ мебинад:

Оё ҳанӯз ба қудрати худ эътимод дорӣ?

Ё ба қудрати Ӯ?

Оё ҳанӯз ба мардум такя мекунӣ?

Ё ба Парвардигори мардум?

Оё ҳанӯз гумон мекунӣ, ки ризқ аз дасти мардум аст?

Ё яқин дорӣ, ки ҳамаи калидҳои осмонҳову замин танҳо дар дасти Аллоҳ мебошанд?

 

Саъй танҳо давидан байни ду кӯҳ нест.

Ин сафар байни ду ҳолати қалб аст.

Аз ноумедӣ ба умед.

Аз тарс ба амният.

Аз изтироб ба итминон.

Аз вобастагӣ ба халқ ба вобастагӣ ба Холиқ.

 

Ҳарвала байни ду чароғи сабз низ сирри амиқ дорад.

Ин ҷо танҳо ҷои тез роҳ рафтани мардон нест.

Ин ҷо ёдгори лаҳзаҳое аст, ки модаре бо тамоми вуҷуд барои наҷоти фарзандаш медавид.

Ин давидан аз рӯйи воҳима набуд.

Аз рӯйи муҳаббат буд.

Аз рӯйи масъулият буд.

Аз рӯйи яқин буд.

Пас ҳар боре ки ту байни ин ду нишона ҳарвала мекунӣ, аз худ бипурс:

Ман ба сӯи чӣ медавам?

Ба сӯи дунё?

Ё ба сӯи ризои Худо?

Аз гуноҳ мегурезам?

Ё ҳанӯз бо гуноҳ зиндагӣ мекунам?

 

Шояд муҳимтарин сирри Саъй ҳамин бошад:

Ҳоҷар (алайҳассалом) ҳафт бор роҳ рафт.

Аммо Худо намехост танҳо об диҳад.

Мехост як модарро муаллимаи тамоми аҳли яқин гардонад.

Имрӯз миллионҳо мусулмон ҳаракати ӯро такрор мекунанд.

Аммо саволи асосӣ ин аст:

Оё яқини ӯро низ бо худ доранд?

 

🌿 Аз дил ба зиндагӣ

Агар имрӯз қалбат дар миёни Сафо ва Марва таваккулро омӯхт, пас баъд аз бозгашт ба ватан ҳар мушкилоти зиндагӣ барои ту як Сафо ва ҳар кушоиши илоҳӣ як Марва хоҳад шуд.

Он гоҳ ҳар гоҳ сабабҳо баста шаванд, пеш аз он ки ба мардум рӯ оварӣ, ба ёд меорӣ сухани модари мӯъминон Ҳоҷар (алайҳассалом)-ро:

«إِذًا لَا يُضَيِّعُنَا اللَّهُ»

«Пас Худованд ҳаргиз моро зоеъ нахоҳад кард.»

***


❹ Дарвозаи зиндагӣ

Чорум: Донишҳои муфид барои боқимондаи ҳаёт

(Мактаби таваккул, сабр ва кӯшиш)

Ҳангоме ки ҳафт даври саъйро ба анҷом мерасонӣ, танҳо як рукни умраро адо накардаӣ, балки як мактаби бузурги тарбияи илоҳиро хатм намудаӣ. Акнун ту бо худ донишҳое мебарӣ, ки агар онҳоро дар зиндагӣ татбиқ намоӣ, тамоми ҳаётат ранги дигар мегирад.

Илми аввал: Таваккули ҳақиқӣ

(Сабабҳоро бигир, аммо ба Мусаббиб такя кун.)

Мактаби Ҳоҷар (алайҳассалом) бузургтарин дарси таваккулро ба мо омӯхт.

Ӯ метавонист дар канори Исмоил нишаста, танҳо гиря кунад.

Ва метавонист танҳо давида, ба кӯҳҳо умед бандад.

Аммо ҳеҷ кадоми ин ду роҳро интихоб накард.

Ӯ тамоми сабабҳои мумкинро гирифт ва тамоми қалбашро ба Худо баст.

Ҳафт бор саъй кард.

Аммо яқин дошт, ки кӯмак аз кӯҳ намеояд.

Аз Худо меояд.

Ин аст таваккули ҳақиқӣ.

Имрӯз низ ту дар зиндагӣ вазифадорӣ:

дарс бихонӣ,

кор кунӣ,

тиҷорат намоӣ,

табобат гирӣ,

фарзанд тарбия кунӣ,

машварат намоӣ,

аммо баъд аз ҳамаи ин сабабҳо дилат танҳо ба Аллоҳ такя кунад.

Зеро бисёр вақт инсон гумон мекунад, ки ризқро кор медиҳад, шифоро табиб медиҳад, фарзандро тарбия медиҳад, амниятро мол медиҳад.

Дар ҳоле ки ҳамаи инҳо танҳо сабабанд.

Мусаббиб танҳо Аллоҳ аст.

 

Илми дувум: Сабри фаъол

Саъй ба ту намеомӯзад, ки танҳо сабр кунӣ.

Он ба ту сабри фаъол меомӯзад.

Сабре, ки бо ҳаракат ҳамроҳ аст.

Бо кӯшиш ҳамроҳ аст.

Бо дуо ҳамроҳ аст.

Бо умед ҳамроҳ аст.

Ҳоҷар (алайҳассалом) ҳар боре, ки ба Марва мерасид, ҳанӯз обро намедид.

Аммо боз бармегашт.

Шояд агар инсон мебуд, баъди ду-се бор мегуфт:

«Фоидае надорад.»

Аммо ӯ то даври ҳафтум идома дод.

Ин ба ту меомӯзад:

Шояд имрӯз дуоят иҷобат нашавад.

Шояд фардо ҳам не.

Аммо ту ҳақ надорӣ аз дари Худо дур шавӣ.

Зеро намедонӣ Замзами зиндагии ту дар кадом «даври ҳафтум» интизори туст.

 

Илми сеюм: Мактаби модарони муъмин

Қиссаи Ҳоҷар (алайҳассалом) танҳо қиссаи як зан нест.

Ин барномаи тарбияи тамоми оилаҳои мусулмон аст.

Чаро Худованд ин қиссаро ҷовидона гардонд?

Чаро миллионҳо мусулмон то рӯзи Қиёмат ҳар сол онро амалан такрор мекунанд?

Зеро мехост ба ҳар хона дарсе омӯзад.

Ба ҳар падар.

Ба ҳар модар.

Ба ҳар ҳамсар.

Ба ҳар фарзанд.

Ҳоҷар (алайҳассалом) ба мо нишон дод, ки оромии хона танҳо бо обу нон нест.

Бо яқин аст.

Бо эътимод аст.

Бо ризо ба тақдири Худо аст.

Вақте аз Иброҳим (алайҳиссалом) пурсид:

«Оё Аллоҳ туро ба ин амр кардааст?»

Ва ҷавоби «Бале»-ро шунид, тамоми изтиробаш ба итминон табдил ёфт.

Пас гуфт:

«إِذًا لَا يُضَيِّعُنَا اللَّهُ»

«Пас Худованд моро ҳаргиз зоеъ нахоҳад кард.»

Ин ҷумла бояд девори ҳар хонаи мусулмон бошад.

Имрӯз бисёр хонаҳо бо сабаби кам шудани мол вайрон намешаванд.

Бо сабаби кам шудани яқин вайрон мешаванд.

Бисёр зану шавҳар аз набудани муҳаббат ҷудо намешаванд.

Аз набудани эътимод ба Худо ҷудо мешаванд.

Бисёр фарзандон аз камии имкониятҳо гумроҳ намешаванд.

Аз он гумроҳ мешаванд, ки дар хона мактаби Ҳоҷар вуҷуд надорад.

Агар ҳар модар аз Ҳоҷар сабрро омӯзад,

ҳар падар аз Иброҳим таслимро омӯзад,

ва ҳар фарзанд аз Исмоил итоатро омӯзад,

бисёре аз мушкилоти оилаҳои мусулмон аз байн хоҳад рафт.

 

Илми чорум: Яқин пеш аз дидани натиҷа

Ҳоҷар (алайҳассалом) вақте гуфт:

«Худо моро зоеъ намекунад.»

ҳанӯз Замзам набуд.

Ҳанӯз об набуд.

Ҳанӯз кушоише дида намешуд.

Яъне аввал яқин омад,

баъд мӯъҷиза.

Имрӯз бисёре аз мо баръакс фикр мекунем.

Мегӯем:

Аввал мушкил ҳал шавад,

баъд ба Худо эътимод мекунам.

Аммо мактаби Сафо ва Марва ба ту мегӯяд:

Аввал ба Худо эътимод кун.

Он гоҳ кушоиш хоҳад омад.

 

🌿 Аз зиндагӣ то дидори Парвардигор

Ҳангоме ки пас аз умра ба ватан бармегардӣ ва дар зиндагӣ ба мушкилоте рӯ ба рӯ мешавӣ, пеш аз он ки шикоят кунӣ, пеш аз он ки ноумед шавӣ, пеш аз он ки аз мардум кӯмак талабӣ, як лаҳза чашмонатро бибанд ва худро дубора дар байни Сафо ва Марва тасаввур кун.

Он гоҳ бо тамоми вуҷуди худ бигӯ:

«إِذًا لَا يُضَيِّعُنَا اللَّهُ»

«Пас Парвардигори мо ҳаргиз моро зоеъ нахоҳад кард.»

Он касе, ки Замзамро аз зери пойи кӯдаки ширхора ҷорӣ кард, имрӯз низ қодир аст аз ҷое, ки ҳаргиз гумон намебарӣ, барои ту роҳҳои раҳмат, ризқ, кушоиш ва наҷотро боз намояд.


 Дарвозаи ибрат

Панҷум: Ибрат ва дарси муассир

(Такони қалбӣ)

﴾Замзами яқин дар қалб меҷӯшад﴿

Эй меҳмони Хонаи Худо...

Акнун ту ҳафт бор байни Сафо ва Марва роҳ паймудӣ.

Ҳафт бор бо Ҳоҷар ҳамқадам шудӣ.

Ҳафт бор аз як кӯҳ ба кӯҳи дигар гузаштӣ.

Аммо акнун аз худ бипурс:

Оё танҳо пойҳоям роҳ рафтанд?

Ё қалбам ҳам сафар кард?

...

Имрӯз ту бо чашмони худ дидӣ, ки бузургтарин чашмаи рӯйи замин аз бузургтарин дарёҳо набаромад.

Аз зери пойи як кӯдаки ширхора ҷорӣ шуд.

То Худованд ба ҳамаи наслҳо биомӯзад:

Кушоиш аз он ҷое меояд, ки инсон ҳаргиз гумон намекунад.

﴿وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا ۝ وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ﴾

«Ва ҳар кас аз Худо парво кунад, Худованд барои ӯ роҳи наҷоте қарор медиҳад ва аз ҷое, ки гумон надорад, рӯзияш медиҳад.»
(Сураи Талоқ, 2–3)

...

Эй бародар...

Шояд имрӯз ту ҳам дар зиндагӣ водие дорӣ, ки обе дар он нест.

Шояд дар хонаат мушкилест.

Дар ризқат тангист.

Дар фарзандат андӯҳест.

Дар ҷисмат беморист.

Дар қалбат ғамест.

Аммо дарси Сафо ва Марва ин нест, ки гиря кунӣ.

Дарсаш ин аст, ки саъй кунӣ.

Дуо кунӣ.

Умедатро аз даст надиҳӣ.

Ва бо тамоми ҳастӣ бигӯӣ:

«إِذًا لَا يُضَيِّعُنَا اللَّهُ»

«Пас Худованд ҳаргиз моро зоеъ нахоҳад кард.»

...

Имрӯз ҳазрати Ҳоҷар (алайҳассалом) ба ту мегӯяд:

Ман ҳам роҳро намедонистам.

Ман ҳам обро намедидам.

Ман ҳам танҳо будам.

Аммо Парвардигорамро мешинохтам.

Ва ҳамин маро бас буд.

...

Паёмбари меҳрубон ﷺ имрӯз гӯё аз дур ба ту менигарад.

Мебинад, ки умматаш ҳамон роҳеро меравад, ки ӯ рафта буд.

Ҳамон кӯҳеро мебарояд, ки ӯ баромада буд.

Ҳамон зикреро мегӯяд, ки ӯ гуфта буд.

Ҳамон Парвардигорро мехонад, ки ӯ мехонд.

Пас магузор ин саъй танҳо хотираи чанд рӯзи сафар бошад.

Онро ба умри худ табдил деҳ.

...

Вақте баъд аз чанд рӯз ба хонаат бармегардӣ,

ҳар боре ки зиндагӣ туро байни тарс ва умед қарор диҳад,

байни сабабҳо ва нотавонӣ,

байни гиря ва дуо,

байни сахтӣ ва интизорӣ,

он гоҳ Сафо ва Марваро ба ёд биёр.

Ба ёд биёр, ки Замзам баъд аз саъй омад.

Ба ёд биёр, ки кушоиш баъд аз сабр омад.

Ба ёд биёр, ки мӯъҷиза баъд аз яқин омад.

Ва ба ёд биёр, ки Парвардигоре, ки Ҳоҷарро ноумед накард,

туро низ ноумед нахоҳад кард.

...

Пеш аз он ки мӯйи саратро кӯтоҳ ё тарошӣ ва аз эҳром хориҷ шавӣ, як бор дигар ба қалбат нигоҳ кун.

Шояд лозим бошад, ки пеш аз мӯй,

ғуруратро кӯтоҳ кунӣ.

Пеш аз зоҳир,

нафсатро тарошӣ.

Пеш аз анҷоми умра,

оғози зиндагии навро эълон намоӣ.

Ва бо тамоми вуҷуди худ ба Парвардигорат аҳд бандӣ:

Эй Парвардигор...

Ман аз Сафо ва Марва танҳо бо пойҳои хаста барнамегардам.

Ман бо қалби пур аз яқин бармегардам.

Ман дигар медонам,

ки агар тамоми дарҳои замин баста шаванд,

то даме ки дари Ту боз аст,

ман ҳеҷ гоҳ гумшуда ва зоеъ нестам.

﴿إِذًا لَا يُضَيِّعُنَا اللَّهُ﴾

«Пас Худованд ҳаргиз моро зоеъ нахоҳад кард.»

 


 

 Фазои хоси ту барои розу ниёз ва тадаббур

**(Эй меҳмони Хонаи Худо... Акнун саъйи худро ба анҷом расондӣ. Ҳафт бор байни Сафо ва Марва роҳ рафтӣ. Бо пойҳои худ қиссаи Ҳоҷар (алайҳассалом)-ро зинда кардӣ ва аз мактаби яқин, таваккул ва сабр дарс гирифтӣ. Пеш аз он ки мӯйи худро кӯтоҳ ё тарошӣ ва аз эҳром хориҷ шавӣ, чанд лаҳза бо Парвардигорат танҳо бимон. Бо тамоми ихлос ба қалби худ нигоҳ кун ва бинавис: имрӯз аз Сафо ва Марва чӣ бо худ мебарӣ? Дар кадом мушкили зиндагӣ дигар танҳо ба сабабҳо такя нахоҳӣ кард? Дар кадом озмоиш бо забони Ҳоҷар хоҳӣ гуфт: «إِذًا لَا يُضَيِّعُنَا اللَّهُ»? Ва чӣ аҳду паймоне имрӯз бо Парвардигори худ мебандӣ, то тамоми умрат мисли саъйи ту танҳо дар роҳи ризои Ӯ бошад?)

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

 

 

ҲОЗИР ДАР СОМОНА

Ҳоло дар сомона 299 меҳмонҳо ва ҳеҷ истифодабарандае нест