❶ Дарвозаи таърих
Аввал: Дониши таърихӣ ва фиқҳӣ
(Он чи донистанаш ҳатмист)
Саъй байни Сафо ва Марва яке аз рукнҳои асосии умра мебошад. Ҷумҳури уламо бар онанд, ки умра бе саъй дуруст намешавад. Он аз ҳафт давр иборат аст: даври аввал аз Сафо оғоз шуда, дар Марва анҷом меёбад; бозгашт аз Марва ба Сафо даври дувум мебошад ва ҳамин тавр даври ҳафтум дар Марва ба поён мерасад.
Аммо саъй танҳо ҳафт маротиба роҳ рафтан нест.
Ин роҳ моро ба оғози таърихи Макка мебарад.
Ба рӯзе, ки ҳазрати Иброҳим (алайҳиссалом) бо амри Худованд ҳамсараш Ҳоҷар ва фарзанди ширхорааш Исмоилро дар водие гузошт, ки Қуръон онро чунин тасвир мекунад:
﴿بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ﴾
«Дар водие, ки на кишт дорад ва на ободонӣ.»
На обе буд.
На дарахте.
На инсоне.
На нишонаи зиндагӣ.
Иброҳим (алайҳиссалом) рӯ ба бозгашт овард.
Ҳоҷар аз пасаш шитофт.
Бо дили пур аз меҳри ҳамсар ва ғами фарзанд пурсид:
— Эй Иброҳим! Моро дар ин ҷо танҳо мегузорӣ?
Ӯ ҷавобе надод.
Боз пурсид...
Боз ҷавобе нашунид.
То саволи охиринро кард:
«Оё Аллоҳ туро ба ин амр кардааст?»
Иброҳим (алайҳиссалом) гуфт:
«Бале.»
Ҳоҷар дигар чизе напурсид.
На эътироз кард.
На шикоят.
На гиря.
Танҳо гуфт:
«إذن لا يضيعنا الله»
«Пас Худованд моро ҳаргиз зоеъ нахоҳад кард.»
Ин ҷумла баъд аз ҳазорҳо сол имрӯз ҳам дар миёни Сафо ва Марва садо медиҳад.
Баъд аз он буд, ки Ҳоҷар барои ҷустуҷӯи об ҳафт бор байни ин ду кӯҳ ҳаракат кард.
Ҳамин кӯшиши содиқона сабаб гардид, ки бо амри Худованд чашмаи Замзам аз зери пойи Исмоили хурдсол ҷорӣ шавад.
Садсолаҳо баъд Паёмбари акрам ﷺ низ ҳамин роҳро тай намуд.
Бар кӯҳи Сафо баромад.
Ин оятро тиловат кард:
﴿إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللَّهِ﴾
Ва фармуд:
«نبدأ بما بدأ الله به»
«Аз он чиз оғоз мекунем, ки Худованд аз он оғоз кардааст.»
🌿 Аз донистан то амал
Акнун, ки таърихи ин роҳро донистӣ, бидон:
Ҳар қадаме, ки имрӯз байни Сафо ва Марва мегузорӣ, танҳо ҳаракати ҷисм нест.
Ту роҳеро тай мекунӣ, ки пеш аз ту модари ҳамаи соҳибони яқин онро тай кардааст.
Ҳар боре, ки аз Сафо ба Марва меравӣ, гӯё бо Ҳоҷар ҳамқадам мешавӣ.
Ҳар боре, ки аз Марва бозмегардӣ, аз худ бипурс:
Оё ман ҳам дар зиндагӣ чунин яқин дорам?
Ё бо аввалин мушкил аз раҳмати Худо ноумед мешавам?