Чаро тағйир намеёбем? Монеаҳои роҳи тавба
(Аудио: Бахши 5 – 28:51 дақиқа)
Ин мақола ба ин саволи муҳим ҷавобҳои амиқ додааст. Сабаби асосии тағйир наёфтани инсонҳо дар он аст, ки онҳо баъзан бо гуноҳ "одат" мекунанд ё монеаҳои ботинӣ иҷозат намедиҳанд, ки нури тавба ба қалбашон ворид шавад.
Дар ин ҷо чанд сабаби асосиро бо мисолҳо аз ҳаёти воқеӣ меорем:
1. Одат кардан ба гуноҳ (Қалби сахтшуда)
Вақте инсон як гуноҳро пайваста такрор мекунад, он дигар дар назараш бад наменамояд.
Мисол: Шахсе, ки ҳамеша бо ришва ё фиреб пул меёбад, аввал шояд виҷдонаш азоб кашад, аммо баъд аз чанд вақт инро "заранӣ" (чаққонӣ, устокорӣ) меҳисобад. Ҳатто агар оятҳои азобро хонад ҳам, тағйир намеёбад, чун қалбаш бо ҳаром одат кардааст.
2. Худписандӣ ва ғафлат (Ман аз дигарон беҳтарам)
Баъзеҳо фикр мекунанд, ки чун одами хубанд ва ба касе зарар намерасонанд, ниёз ба тавба надоранд.
Мисол: Шахсе, ки намоз намехонад ва аз Аллоҳ ғофил аст, мегӯяд: «Ман дуздӣ намекунам, касеро намекушам, дилам пок аст». Ин худписандӣ монеи тавбаи ӯ мешавад. Ӯ намефаҳмад, ки бузургтарин гуноҳ — нашинохтани Холиқ ва беэътиборӣ ба амри Ӯст.
3. Тасвиф (Ба таъхир гузоштани тавба)
Инсони ғофил ҳамеша мегӯяд: "Ҳоло вақт ҳаст".
Мисол: Ҷавоне мегӯяд: «Ҳоло ҷавонам, роҳам кунам, вақте ки пир шудам ё ба нафақа баромадам, баъд тавба карда намозхон мешавам». Ӯ фикр намекунад, ки шояд то пирӣ нарасад. Ин таъхир боиси он мегардад, ки дигар мавъизаҳо, панду насиҳатҳо ва мақолаҳои динӣ ба ӯ таъсир накунанд.
4. Ноумедӣ (Василаи шайтон)
Ин комилан баръакси ҳолати болоист. Шахс чунон ғарқи гуноҳ шудааст, ки мегӯяд: «Ман дигар бад шудам, роҳи баргашт нест».
Мисол: Шахси майзада ё нашъаманд мегӯяд: «Ман ҳазорон бор тавба кардам ва шикастам, дигар Аллоҳ маро намепазирад». Ин ноумедӣ воситаи шайтон аст, то ӯро дар ботил нигоҳ дорад.
5. Муҳити носолим (Дӯстони бад)
Инсон зери таъсири ҳамнишинонаш аст.
Мисол: Шояд шахс мавъизаҳо, панду насиҳатҳоро гӯш карда ва мақоларо хонда таъсир гирад ва тасмим гирад, ки дигар ғайбат намекунад. Аммо вақте ки боз ба ҳамон ҷамъияти дӯстони ғайбатгӯ меравад, барои он ки дар байни онҳо "бегона" нанамояд, боз ба ҳамон амал бармегардад.
6. Надоштани маърифати илоҳӣ (Нашинохтани Аллоҳ)
Агар касе надонад, ки Аллоҳ чӣ қадар Бузург ва ҳамзамон чӣ қадар Меҳрубон аст, тавбаи ӯ ҷиддӣ намешавад.
Мисол: Ин мисли кӯдакест, ки бо оташ бозӣ мекунад, чун хатари онро намедонад. Инсон ҳам агар азамати Аллоҳро дарк накунад, гуноҳро як кори сабук мешуморад ва барои тағйир додани худ кӯшиш намекунад.
Хулоса: Тағйирот вақте ҳосил мешавад, ки инсон "шикастагии қалб"-ро эҳсос кунад. Агар касе ба панду насиҳатҳо гӯш мениҳад мақолаҳои тарбиявӣ, махсусан дар шинохти номҳои бузурги Аллоҳ таъолоро мехонаду тағйир намеёбад, пас ӯ ҳанӯз лаззати бандагӣ ва хатари дурӣ аз Аллоҳро дарк накардааст.