ФАСЛ: ДУО АЗ СУДМАНДТАРИН ДОРУҲОСТ
Ва дуо аз нафъовартарин (судмандтарин) доруҳост ва он душмани балову гирифторист; онро дафъ мекунад ва ба муолиҷааш мепардозад, аз фуруд омадани он монеъ мешавад ва агар нозил шуда бошад, онро бардошта ё сабук мегардонад. Дуо силоҳи мӯъмин аст.
Чуноне ки Ҳоким дар «Саҳеҳ»-и худ аз ҳадиси Алӣ ибни Абӯтолиб (р) ривоят кардааст, ки Расули Худо (с) фармуданд: «Дуо силоҳи мӯъмин, сутуни дин ва нури осмону замин аст».
Дуоро дар баробари бало (ва мусибат) ҳолатҳои гуногун аст
Дуоро бо бало се ҳолат (мақом) аст:
Якум: Ин ки дуо аз бало қавитар бошад ва онро дафъ мекунад.
Дувум: Ин ки дуо аз бало заифтар бошад, пас бало бар он ғолиб меояд ва банда ба он гирифтор мешавад, вале гоҳе бо вуҷуди заифиаш балоро сабук мегардонад.
Сеюм: Ин ки бо ҳам даргир шаванд (муқовимат мекунанд) ва ҳар яке монеи дигаре мегардад.
Ва Ҳоким дар «Саҳеҳ»-и худ аз ҳадиси Оиша (р) ривоят кардааст, ки гуфт: Расули Худо (с) фармуданд: «Эҳтиёткорӣ (ҳазар) дар баробари тақдир (қадар) суде намебахшад, вале дуо дар мавриди он чизе, ки нозил шуда ва он чизе, ки ҳанӯз нозил нагаштааст, нафъ мерасонад. Ба дурустӣ ки бало нозил мешавад ва дуо бо он рӯ ба рӯ мегардад, пас то рӯзи қиёмат бо ҳам дар набард (яъне кашмакашу даргирӣ) мемонанд».
Ва ҳамчунин дар он (китоби Ҳоким) аз ҳадиси Ибни Умар аз Паёмбар (с) омадааст, ки фармуданд: «Дуо дар мавриди он чизе, ки нозил шуда ва он чизе, ки ҳанӯз нозил нагаштааст, нафъ мерасонад, пас бар шумост, эй бандагони Худо, ки дуоро лозим гиред».
Ва боз дар он аз ҳадиси Савбон аз Паёмбар (с) ривоят шудааст: «Қазоро чизе ба ҷуз дуо рад намекунад ва умрро чизе ба ҷуз накукорӣ (бирр) зиёд намесозад. Ва ба дурустӣ ки шахс ба сабаби гуноҳе, ки анҷом медиҳад, аз ризқ маҳрум мегардад».[1].
[1] ШАРҲИ МУФАССАЛ
Имом Ибни Қаййими Ҷавзӣ дар ин бахш яке аз муҳимтарин асрори маънавиро ошкор мекунад: Таъсири мутақобилаи дуо ва тақдир.
1. Дуо ҳамчун дору: Муаллиф дуоро «анфаъу-л-адвия» (судмандтарин дору) меномад. Ин ба он хотир аст, ки доруҳои моддӣ танҳо ба ҷисм таъсир мекунанд, аммо дуо ҳам ба ҷисм, ҳам ба рӯҳ ва ҳам ба масири зиндагии инсон таъсиргузор аст.
2. Набарди дуо ва бало: Нуктаи бисёр ҷолиб ин аст, ки дуо ва бало ҳамчун ду мавҷуди зинда ва мухолиф тасвир шудаанд. Дуо «душмани бало» аст. Ибни Қаййим шарҳ медиҳад, ки дуо танҳо як каломи лафзӣ нест, балки як қудрати воқеӣ аст. Агар имони шахс ва ихлосаш дар дуо қавӣ бошад, он дуо мисли сипаре мешавад, ки тири балоро намегузорад ба ҳадаф расад.
3. Дуо ва Қазо: Шояд суол пайдо шавад, ки «агар чизе тақдир шуда бошад, дуо чӣ гуна онро тағйир медиҳад?». Паёмбар (с) посух медиҳанд, ки худи «дуо кардан» низ бахше аз тақдир аст. Худованд тақдир кардааст, ки бало бо дуо дафъ шавад. Таъбири «яъталиҷон» (бо ҳам даргир мешаванд) нишон медиҳад, ки дар олами ғайб миёни ин ду нерӯ набард меравад.
4. Монеаҳои ризқ: Дар охири фасл муаллиф ба як ҳақиқати талх ишора мекунад: гуноҳ метавонад садди роҳи ризқ шавад. Ин огоҳиест, ки инсон на танҳо ба дуо такя кунад, балки бояд монеаҳои иҷобатро (ки гуноҳон ҳастанд) аз роҳ бардорад.
Хулоса:
Дуо тавонотарин василаи тағйири вазъият ва ҳифозати инсон дар баробари сахтиҳои зиндагӣ аст. Он на танҳо пас аз омадани мусибат, балки пеш аз он низ корсоз аст. Барои он ки дуои мо дар набард бо бало пирӯз гардад, бояд онро бо имони комил ва дурӣ аз гуноҳон ҳамроҳ кунем, зеро дуои қавӣ метавонад ҳатто ҷараёни тақдирро ба амри Илоҳӣ дигаргун созад.