Дар «Ҷомеъ»-и Тирмизӣ аз ҳадиси Абуҳурайра (раз) ривоят аст: «Ҳар гоҳ барои Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) коре муҳим (ва душвор) пеш меомад, сарашонро ба сӯйи осмон мебардоштанд ва вақте дар дуо саъю кӯшиши зиёд (иҷтиҳод) мекарданд, мегуфтанд: «Эй Зинда ва эй Поянда (Ё Ҳайю ё Қайюм)».
Ва боз дар ҳамон китоб (Тирмизӣ) аз ҳадиси Анас ибни Молик (раз) омадааст, ки гуфт: «Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳар гоҳ бо амри душвор ё андӯҳе рӯбарӯ мешуданд, мегуфтанд: «Эй Зинда ва эй Поянда! Ба раҳмати Ту мадад меҷӯям (ва фарёдрасӣ мехоҳам), (Ё Ҳайю ё Қайюм, бираҳматика астағис)».
Дар «Саҳеҳ»-и Ҳоким аз ҳадиси Абуумома (раз) аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ривоят шудааст, ки фармуданд: «Исми Аъзами Худованд дар се сураи Қуръон аст: «Бақара», «Оли Имрон» ва «Тоҳо». Қосим (ровии ҳадис) мегӯяд: «Ман онҳоро ҷустуҷӯ кардам ва ёфтам, ки он (Исми Аъзам) ибораи «Ал-Ҳайю-л-Қайюм» (Зинда ва Поянда) мебошад».
Ва дар «Ҷомеъ»-и Тирмизӣ ва «Саҳеҳ»-и Ҳоким аз ҳадиси Саъд ибни Абуваққос (раз) аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ривоят аст, ки фармуданд: «Дуои Зиннун (Юнус алайҳиссалом), вақте ки дар шиками моҳӣ (Худоро) дуо кард, ин буд: «Ло илоҳа илло анта субҳонака иннӣ кунту мина-з-золимин». (Сураи Анбиё: 87). (Ҳеҷ маъбуде ҷуз Ту нест, Ту пок ҳастӣ ва ҳамоно ман аз ситамгорон будам). Ҳеҷ мусалмоне нест, ки ба ин (дуо) дар бораи ягон чизе дуо кунад, магар ин ки Худованд дуои ӯро иҷобат менамояд». Тирмизӣ гуфтааст: «Ин ҳадиси саҳеҳ аст».
Инчунин дар «Мустадрак»-и Ҳоким аз ҳадиси Саъд (раз) аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ривоят аст: «Оё шуморо аз чизе хабардор накунам, ки ҳар гоҳ ба яке аз шумо амри муҳим (ё сахтии дунёӣ бирасад) ва бо он дуо кунад, Худованд мушкили ӯро кушоиш медиҳад? Он дуои Зиннун (Юнус) аст»[2].
[2] Шарҳи муфассал
Ибни Қайим (раҳ) дар ин қисмат ба ду калиди асосии иҷобат ишора мекунад:
1. Ал-Ҳайю-л-Қайюм: Ин ду номи муборак «қутби» ҳамаи асмоуллоҳ ҳастанд. Сифати «Ҳай» (Зинда) тамоми сифатҳои зотиро (илм, шунавоӣ, биноӣ) ва «Қайюм» (Поянда) тамоми сифатҳои феълиро (ризоят, халқ кардан, ризқ додан) дар бар мегирад. Аз ин рӯ, Паёмбар (с) ҳангоми мушкилоти тоқатфарсо маҳз бо ин номҳо илтиҷо мекарданд.
2. Дуои ҳазрати Юнус (а): Ин дуо се рукни бузург дорад:
1. Тавҳид: «Ло илоҳа илло анта» (Эътироф ба ягонагии Худо).
2. Танзеҳ: «Субҳонака» (Пок донистани Худо аз ҳар камбудӣ ва зулм).
3. Истиғфор: «Иннӣ кунту мина-з-золимин» (Эътироф ба гуноҳи худ).
Вақте банда иқрор мешавад, ки мушкили ӯ натиҷаи кӯтоҳии худаш аст ва наҷотдиҳанда танҳо Худост, дарҳои раҳмат фавран кушода мешаванд.
3. Умумият барои ҳама: Паёмбар (с) таъкид мекунанд, ки наҷоти Юнус (а) танҳо қиссаи таърихӣ нест, балки ҳар мӯъмине, ки дар беморӣ ё сахтӣ ба ин дуо чанг занад, аз ҳамон файз баҳра мебарад.