ФАСЛ: ПОФИШОРӢ (ИЛҲОҲ) ДАР ДУО
Аз судбахштарин (нофъовартарин) давоҳо — исрор ва пофишӣ намудан дар дуо аст. Ибни Моҷа дар «Сунан»-и худ аз ҳадиси Абуҳурайра (раз) ривоят кардааст, ки Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: «Ҳар кас аз Худо талаб (хоҳиш) накунад, Худованд бар ӯ хашм мегирад».
Дар «Саҳеҳ»-и Ҳоким аз ҳадиси Анас (раз) омадааст, ки Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: «Дар дуо кардан оҷизӣ (сустӣ) накунед, зеро ҳеҷ кас бо вуҷуди дуо кардан ҳалок намешавад».
Авзоӣ аз Зуҳрӣ, ӯ аз Урва ва ӯ аз Оиша (раз) ривоят кардааст, ки Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: «Ҳамоно Худованд касонеро, ки дар дуо бо исрор ва пофишӣ (илҳоҳ) талаб мекунанд, дӯст медорад».
Дар китоби «Зуҳд»-и Имом Аҳмад аз Қатода ривоят шудааст, ки Муварриқи Иҷлӣ гуфт: «Барои мӯъмин мисоле наёфтам, магар монанди марде, ки дар миёни дарё бар рӯйи тахтачӯбе қарор дорад ва пайваста нидо мекунад: «Ё Раб, ё Раб!», ба умеди он ки Худованди Азза ва Ҷалла ӯро наҷот диҳад»[1].
[1] Шарҳи муфассал
Дар ин фасл Ибни Қайим (раҳ) ба як нуктаи калидии равонӣ ва имонӣ ишора мекунад: Дуо на танҳо як ибодат, балки давои дардҳост.
1. Мафҳуми «Илҳоҳ»: Ин калима дар забони арабӣ ба маънои пайваста кӯфтани дар аст. Яъне шахс бо як бор дуо кардан таваққуф намекунад, балки бо исрор ва навмед нашудан хоҳишашро такрор мекунад. Муаллиф таъкид мекунад, ки ин ҳолат маҳбуби Худованд аст.
2. Хатми ноумедӣ: Ҳадиси «Ҳеҷ кас бо дуо ҳалок намешавад» ба мо меомӯзад, ки дуо монеаи бало ва ҳалокат аст. То даме ки забони банда ба дуо боз аст, роҳи наҷот барои ӯ кушода аст. Хатти сурх дар ин ҷо «оҷизӣ» ё танбалӣ дар дуост.
3. Тафовути Холиқ аз махлуқ: Одамон вақте аз онҳо зиёд чизе талаб кунӣ, хашмгин мешаванд, аммо Худованд баръакс — агар аз Ӯ талаб накунӣ, хашм мегирад. Ин нишонаи карами бениҳояти Илоҳист, ки мехоҳад бандааш ҳамеша ба Ӯ ниёз дошта башад.
4. Мисоли марди дар баҳр: Ин ташбеҳи бисёр такондиҳанда аст. Мӯъмин дар ин дунё мисли касест, ки дар миёни тӯфон танҳо ба як тахтачӯб (имон ва дуо) часпидааст. Ӯ медонад, ки ҷуз Худо ҳеҷ наҷотбахше нест, бинобар ин бо тамоми вуҷуд «Ё Раб» мегӯяд. Ин ҳолати «изтирор» (дармондагӣ) аст, ки боиси иҷобати зуди дуо мегардад.
Хулоса:
Дуо силоҳи мӯъмин ва калиди кушоиши ҳамаи гиреҳҳост, ба шарте ки бо умед ва исрор ҳамроҳ бошад. Наҷоти инсон дар ин дунёи пурҳаводис танҳо дар пайвастагии таваҷҷуҳ ба сӯйи Парвардигор нуҳуфтааст.